|
Aleksander Lesser
Malarz, rysownik, ilustrator urodzony w 1814 w Warszawie jako syn Levy Lessera, znanego kupca i bankiera oraz Róży Loewenstein. Ukończył Liceum Warszawskie, prywatnie uczył się malarstwa u Józefa Paszkiewicza. W 1830 zapisał się na Wydział Sztuk Pięknych UW, gdzie studiował pod kierunkiem Antoniego Bordowskiego i Antoniego Blanka, uczył się również rzeźby i technik litograficznych. W wyniku represji po powstaniu listopadowym uczelnię zamknięto, a Lesser wyjechał do Drezna, gdzie studiował w latach 1832-35 w akademii drezdeńskiej. Brał udział w wystawach akademickich, podróżował po Niemczech. W 1836 przeniósł się do Monachium i tam studiował do 1840 ciesząc się popularnością w tamtejszym środowisku artystycznym i uznaniem dla swoich prac, co znalazło wyraz w wielu wyróżnieniach i medalach przyznawanych mu w tym okresie. W 1843 zaprzyjaźnił się z wybitnym poetą polskim przebywającym na emigracji Cyprianem Kamilem Norwidem. W 1846 powrócił do Warszawy i otworzył własną pracownię chętnie odwiedzaną przez miłośników sztuki, udzielał także lekcji malarstwa. W 1853 poetka polska Deotyma napisała poemat „Pracownia malarska Aleksandra Lessera”, a w 1858 wysunięto jego kandydaturę na profesora malarstwa w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych. Lesser zaangażował się mocno w organizowanie życia artystycznego w Warszawie, co było szczególnie trudne zważywszy, że Polska wciąż znajdowała się pod zaborami i wszelkie działania służące kulturze polskiej podlegały carskiej cenzurze i represjom. Lesser związany z nurtem asymilatorskim współorganizował w 1858 Wystawę Krajową Sztuk Pięknych, a w latach 1859-60 brał czynny udział w organizowaniu Towarzystwa Zachęty Sztuki Polskiej. Następnie pełnił w TZSP szereg funkcji, m.in. wiceprezesa. Od 1860 był członkiem Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, a od 1878 członkiem Komisji Historii Sztuki Akademii Umiejętności. Król szwedzki Karol XV uhonorował go złotym medalem „Litteris et artibus”. W 1864 ożenił się z Julią Bergson, prawnuczką Bera Sonnenberga i siostrą stryjeczną filozofa Henri Bergsona.
W swoich dziełach podejmował głównie tematykę historyczną związaną z przełomowymi dla Polski wydarzeniami starając się możliwie wiernie odtworzyć wszystkie realia, do obrazów tych należą m.in.: „Koronacja Leszka Białego”, „Hołd pruski”, „Obrona Trembowli przeciw Turkom”, „Wydobycie zwłok Wandy z Wisły”, „Młodość Bolesława Krzywoustego”, „Ostatnie chwile Mikołaja Kopernika”. Lesser zaliczany jest do tzw. nurtu archeologicznego w malarstwie polskim obecnego jeszcze przed rozkwitem talentu Jana Matejki, stawiającego sobie za zadanie przedstawienie na płótnie historii Polski. Zaznaczyć należy, że był on również niezwykle cenionym i wziętym malarzem obrazów o tematyce religijnej, które malował dla wiernych różnych wyznań.
|
Do najsłynniejszych takich dzieł należą: „Dawid dziękujący Bogu za zwycięstwo nad Goliatem”, „Święta Jadwiga Śląska błogosławiąca swego syna księcia legnickiego Henryka II Pobożnego wybierającego się na wyprawę przeciw Tatarom w roku 1241”, „Św. Maria Magdalena siedząca na skale”, „Chrystus i św. Aleksander”, „Przemienienie Pańskie”, „Matka Boska Częstochowska”, NMP Niepokalanego Poczęcia czy „Chrystus Pan w Ogrójcu”.
Malował również portrety, pozostawił niezwykły zbiorowy portret warszawskiej inteligencji z 1861 w wiernej historycznej kompozycji: „Pogrzeb pięciu poległych w Warszawie 2 marca 1861 na Cmentarzu Powązkowskim”. Przedstawił na nim: Deotymę, Józefa Ignacego Kraszewskiego, Tytusa Chałubińskiego, Andrzeja hr. Zamoyskiego, Karola Szlenkiera, duchownych różnych wyznań i siebie samego. Obraz ten wiązał się tematycznie z cyklem rysunków, jakie dokumentowały prześladowania Polaków przez władze carskie. Na szczególną uwagę zasługuje wybitny album „Królowie polscy, wizerunki zebrane i rysowane przez Alexandra Lessera, objaśnione tekstem historycznym przez Juliana Bartoszewicza...”, pracę nad którym rozpoczął w 1857. Poczet ten cieszył się ogromną popularnością. Jego autor opracował również studia kostiumologiczne „Typy porównawcze dawnych ubiorów i uzbrojenia w Polsce, na Szląsku i w Czechach” (1878) oraz do dzieła „Dzieje cywilizacji w Polsce”, które jednak się ostatecznie nie ukazało drukiem. Podejmował niejednokrotnie tematy związane z dziejami Żydów w Polsce, np.: „Kazimierz Wielki nadający przywileje Żydom w Polsce”, „Kazimierz Wielki i Esterka”, „Berek Joselewicz”.
Lesser nie zajmował się jedynie dokumentowaniem historii sobie współczesnej, czy historią dawnej Polski. W obszarze jego zainteresowań znalazły się również takie dziedziny jak ilustratorstwo, litografia i scenografia. Wykonał ilustracje do dzieł Adama Mickiewicza, Antoniego Malczewskiego, sporadycznie wykonywał litografie współpracując z zakładem Maksymiliana Fajansa. Do największych osiągnięć w dziedzinie scenografii zaliczyć należy projekty kostiumów do przedstawienia „Zbójcy” F. Schillera w 1868 w Teatrze Letnim, szkic dekoracji do dramatu W. Rapackiego „Wit Stwosz” w Teatrze Wielkim (1875).
Od lat siedemdziesiątych zajmował się również krytyką artystyczną i badaniami dawnej sztuki. Był przewodniczącym Delegacji Komitetu TZSP, która opracowała „Przewodnik do opisu dawnych pomników sztuki z dołączeniem XV tablic typów budownictwa, rzeźby i malarstwa” (1883).
Zmarł w 1884 w Krakowie, pochowano go na Cmentarzu Żydowskim w Warszawie.
Zapraszamy do dyskusji na temat "Aleksander Lesser"
|
|