|
Henryk Natanson
Urodzony w Warszawie jako jedno z siedmiorga dzieci Wolfa Zeliga Natansona (1795-1879) uznawanego za protoplastę rodu Natansonów, znanego pioniera przemysłu mydlarskiego, założyciela banku, właściciela dóbr ziemskich i cukrowni. Henryk Natanson ukończył Szkołę Rabinów w Warszawie, cieszącą się dobrą opinią i popularnością wśród postępowych rodzin żydowskich. Otrzymał wykształcenie humanistyczne i kupieckie. Ukończywszy Szkołę Rabinów rozwijał swe umiejętności i nabywał doświadczenia poznając zawód księgarski w czasie praktyki u F.A.Brockhausa w Lipsku i J.Zawadzkiego w Wilnie.
W 1846 r. założył księgarnię nakładową i sortymentową, która początkowo mieściła się przy ul.Krakowskie Przedmieście, później została przeniesiona do Pałacu Stanisława Potockiego. Od momentu otwarcia cieszyła się ona niesłabnącym uznaniem czytelników. Sprzedawano tam książki z dziedziny teologii, medycyny, atlasy, mapy, globusy. Na uwagę zasługuje fakt, że szeroki wybór judaików we wszystkich językach przyciągał grono stałych bywalców z grona postępowych Żydów, stając się dla nich swego rodzaju klubem intelektualnym. W księgarni Natansona mieściła się w latach 1861-63 ekspedycja polsko-żydowskiego pisma „Jutrzenka” redagowanego przez Daniela Neufelda. Natanson utrzymywał kontakty handlowe z wieloma księgarzami w kraju i za granicą, rozpowszechniał również zakazane przez carską cenzurę wydawnictwa emigracyjne o charakterze patriotycznym i niepodległościowym. Z czasem posiadł skład główny wydawnictw księgarzy B.M.Wolfa w Petersburgu i L.Idzikowskiego w Kijowie.
Natanson jako wydawca opublikował około 170 tytułów, głównie dzieł naukowych tłumaczonych na język polski, m.in. wydał „Kosmos” Humboldta w nakładzie 1200 egzemplarzy. Wydawał także czasopismo „Przyjaciel Dzieci. Pismo tygodniowe nauce i rozrywce młodzieży poświęcone”. Ukazywało się ono w latach 1861-1915, do 1868 r. wydawane było przez Natansona. W tych latach pismo redagował F.H.Lewenstam, następnie rolę tę pełnili W.L.Anczyc, J.K.Gregorowicz. Pismo zawierało powiastki umoralniające, prezentowało szlachetne przykłady życia, z czasem zaczęło popularyzować naukę, nowe osiągnięcia techniki, sport.
|
Nakładem Natansona ukazywał się „Tygodnik Lekarski” w latach 1847-1867, w którym ogłaszane były informacje o nowo opublikowanych wydawnictwach medycznych dostępnych oczywiście w księgarni Natansona. Rozkwit działalności wydawniczej Natansona przypadł na lata 1852-59. Od 1850 wydawał z dużą regularnością katalogi nakładowe i sortymentowe księgarni jak i katalogi specjalistyczne. Publikacje słynęły ze staranności korekty i pieczołowitości przygotowania do druku. Natanson wspierał finansowo piszących i sam finansował niejednokrotnie bardzo kosztowne wydawnictwa.
W 1866 Natanson uzyskał koncesję za założony przez ojca Dom Bankowy S.Natanson i Synowie. W 1868 ogłosił wyprzedaż książek i zlikwidował księgarnię. Korzystając z ożywienia gospodarczego na rynku zajął się finansami, bankowością i przemysłem. Stał się jednym z najbliższych współpracowników L.Kronenberga, współzałożycielem wielu instytucji finansowych i udziałowcem budowy kolei żelaznych na prawym brzegu Wisły, co miało wielkie znaczenie dla rozwoju handlu i kreowania Warszawy jako ważnego węzła w wymianie towarowej między Europą Wschodnią a Zachodnią. Dom Bankowy, który przejął po ojcu przetrwał do 1932 i posiadał udziały w wielu przedsiębiorstwach (takich jak: Bank Handlowy, Towarzystwo Ubezpieczeń, Towarzystwo kopalń, Fabryka Papieru Mirków i inne).
Niezwykle aktywny i przedsiębiorczy w sferze zawodowej, uczestniczył równie aktywnie w życiu wspólnoty żydowskiej będąc od 1863 członkiem Komitetu Synagogi przy ul Daniłowiczowskiej. Należał do Komitetu Budowy Synagogi na Tłomackiem, a po otwarciu synagogi w 1876 przez wiele lat pełnił funkcję Prezesa Komitetu Synagogi. Wspomagał finansowo opiekę nad dziećmi żydowskimi wraz z Mathiasem Bersonem, stał na czele Wydziału Czytelni Bezpłatnych Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności. Zmarł w 1895 ciesząc się ogólnym szacunkiem i sympatią.
Zapraszamy do dyskusji na temat "Henryk Natanson"
|
|