|
Hipolit Wawelberg
Urodzony w Warszawie 8 maja 1844. Wywodził się z ubogiej rodziny żydowskiej, jego dziad był tragarzem ulicznym. Dopiero jego ojciec Henryk Wawelberg (1813-1891) pracując od najmłodszych lat w składzie żelaza należącym do firmy Prywes, później jako subiekt w składzie cygar i kantorze loterii zwrócił swą inteligencją uwagę hrabiego Nesselrode - klienta tego składu. Hrabia zaproponował Henrykowi udzielenie wysokiej pożyczki na rozpoczęcie własnej działalności. Młody subiekt pożyczone pieniądze wykorzystał zakładając w 1848 na rogu ul. Przechodniej i Żelaznej Bramy kantor wymiany. Do współpracy zaprosił dobrze zapowiadającego się bankiera Henryka Berezę. Był to czas ożywionej koniunktury dla przedsiębiorstw bankowo-finansowych, ze względu na fakt uruchomienia normalnotorowej kolei Warszawsko-Wiedeńskiej oraz szerokotorowych kolei na prawym brzegu Wisły. Dzięki nim Warszawa stała się ważnym punktem łączącym Zachodnią i Wschodnią Europę oraz Azję, co sprzyjało rozwojowi małego kantoru Henryka Wawelberga w potężny dom bankowy.
Hipolit uczęszczał do III gimnazjum matematycznego mieszczącego się wówczas w Pałacu Kazimierzowskim, które ukończył w 1861 i zgodnie z wolą ojca wstąpił do Instytutu Agronomicznego w ówczesnym Marymoncie. Brał udział w powstaniu styczniowym, a po jego upadku ojciec wysłał go czym prędzej do Berlina by uniknął represji. W Berlinie kontynuował studia w Akademii Handlowej, które zakończył w 1869. Powrócił do kraju podejmując pracę w banku ojca i ożenił się z Ludwiką Berson pochodzącą ze sławnej warszawskiej rodziny.
Kolejny etap życia Hipolita Wawelberga związany jest ściśle z Petersburgiem, gdzie przebywał 30 lat kierując filią domu bankowego swego ojca. Dzięki posiadanej wiedzy oraz wielkim zdolnościom finansowym dorobił się ogromnego majątku, który służył mu do realizowania szczytnych zadań obywatelskich. Brał czynny udział w życiu tamtejszej wspólnoty żydowskiej inspirując i finansując powstanie chóru synagogalnego. Z jego pomysłu i funduszy utworzono także polską kuchnię studencką dla młodzieńców przebywających w Petersburgu na nauce. O zaspokojenie podstawowych potrzeb społeczności żydowskiej troszczył się również zakładając w Wilnie koszerne kuchnie dla ubogich Żydów. Wawelberg wspierał także studiujących, w miarę rozwoju domu bankowego utworzył fundację stypendialną dla 50 studentów z Polski bez różnicy wyznania. Był także członkiem Towarzystwa Emigracyjnego „ICA” zainicjowanego przez barona Maurycego Hirscha, które miało pomagać w emigracji Żydów do Ameryki Południowej. Wawelberg złożył pokaźną kwotę na założenie kolonii dla Żydów z Polski i choć żaden Żyd z Polski się tam nie osiedlił - nosi ona jego imię.
|
Do licznych działań Hipolita należało również wspieranie prasy i publikacji literackich: subsydiował wychodzące w Warszawie pismo codzienne „Kurier Warszawski”, był współzałożycielem ukazującego się w Petersburgu tygodnika „Kraj”, wspierał rozpowszechnianie tanich wydań dzieł literackich znaczących pisarzy polskich, m.in. późniejszego laureata Nagrody Nobla - H.Sienkiewicza, E.Orzeszkowej, B.Prusa, przyczynił się znacząco do wydania pierwszego popularnego wydania dzieł narodowego wieszcza A. Mickiewicza, a później do budowy jego pomnika w Warszawie. Zgodnie z wolą ojca Henryka Wawelberga zorganizował w Częstochowie szkołę rolniczą, wsparł powstanie takiej szkoły w Częstoniewie. Znacząco przyczynił się do powstania szpitala żydowskiego. Zasiadał w zarządzie szpitala dla dzieci im. Bersonów i Baumanów dając hojne datki na jego utrzymanie. W 1897 utworzył fundację o nazwie „Tanie mieszkania w Warszawie” im. Hipolita i Ludwiki Małżeństwa Wawelberg, która wybudowała domy na ulicy Górczewskiej i Ludwiki, stojące do dziś. Przeznaczył na ten cel 300 tys rubli. Ideą jaka mu przyświecała było nie tylko udzielenie pomocy rodzinom poszukującym miejsca do życia, ale także stworzenie naturalnych warunków współistnienia dla ludzi o różnych wyznaniach i stanach. Wawelberg, były powstaniec styczniowy znany był z propagowania zgodnego współżycia społeczeństwa żydowskiego z polskim. Wierzył, że wspólne mieszkanie pod jednym dachem sprawi, że ludzie bliżej się poznają i dzięki temu wygasną antagonizmy rasowe czy wyznaniowe. Założył stowarzyszeni „Kolonie Letnie” dla dzieci im. H.Wawelberga a ze swym szwagrem Stanisławem Rotwandem Wyższą Szkołę Techniczną im. H.Wawelberga i S.Rotwanda. Szkoła ta przetrwała do okresu powojennego, w 1951 r. została włączona do Politechniki Warszawskiej. Z myślą o następnych pokoleniach zainicjował założenie Muzeum Rzemiosła i Sztuki Stosowanej oraz Muzeum Przemysłu i Handlu. Był także jednym z pierwszych ofiarodawców dla założonej w 1881 r. instytucji naukowej im. J. Mianowskiego ( rektora Szkoły Głównej Warszawskiej w latach 1862-1869).
Zmarł w Wiesbaden 20 października 1901r. Pochowany na cmentarzu żydowskim w Warszawie. Uznany był przez społeczeństwo jako wielki dobroczyńca, który nie tylko wspomagał ubogich swym majątkiem, ale dawał możliwości nauki i miejsca pracy, wcielając w ten sposób pozytywistyczne ideały młodości, o czym pięknie pisał w nocie pośmiertnej B. Prus.
Zapraszamy do dyskusji na temat "Hipolit Wawelberg"
|
|