SERWIS INFORMACYJNY     

LUDZIE SYLWETKI BIOGRAFIE

Icchak Lejb Perec

(Icchok Lejbusz); żył w latach 1852-1915. Pisarz, uznany za twórcę nowoczesnej literatury jidisz.

Urodzony w Zamościu w rodzinie kupieckiej, w której liberalne podejście ojca równoważone było przez tradycjonalizm i ortodoksyjne wychowanie matki, która nie pozwoliła synowi uczęszczać do szkół świeckich. W dużej mierze Perec był więc samoukiem.

Pisał w językach: polskim, hebrajskim i jidisz. Zgodnie z tradycją w wieku osiemnastu lat założył rodzinę, jednak po kilku latach żona opuściła go zabierając ze sobą syna. Perec udał się do Warszawy, by studiować prawo, zetknął się tam również z oświeconymi Żydami, podjął pierwsze próby poetyckie, które jednak szybko zarzucił. W 1876 zdobył kwalifikacje potrzebne do wykonywania zawodu i powrócił do Zamościa, gdzie oddał się pracy i działalności społecznej. Powtórnie założył rodzinę.

Wyjazd do Warszawy i odnowienie kontaktów ze środowiskiem pisarzy żydowskich skłoniły go do pisania wierszy w języku hebrajskim i tworzenia małych form prozatorskich, które ukazały się drukiem w 1887 r. Publikacja ta zaważyła na dalszym życiu Pereca nie ze względu na swe znaczenie artystyczne, ale na zawiść rywala, jaką wzbudziła, do tego stopnia, że oskarżył on Pereca wobec zaborczych władz carskich, że jest socjalistą. W związku z tym Perec został pozbawiony prawa wykonywania zawodu prawnika i w poszukiwaniu środków do życia poświęcił się pisaniu w języku jidisz.

Nawiązał kontakt z Szalomem Alejchemem, który nosił się z zamiarem wydawania pisma literackiego w jidisz. Wysłał mu sentymentalny i ironiczny poemat "Monisz". Alejchem dokonał poprawek językowych, o co prosił autor, ten jednak był rozczarowany efektem końcowym i chociaż obydwaj twórcy oddani byli literaturze jidisz i nie rywalizowali ze sobą, to przez długi czas odnosili się do siebie i swojej twórczości z dystansem. Alejchem publikował niemniej jednak kolejne utwory Pereca, a przeczytawszy "Fałkstimłeche geszichtn" (Opowiadania Ludowe) docenił jego pióro i to, co uważał za słaby punkt Pereca - naznaczenie żydowskim, chasydzkim mistycyzmem - uznał jako wartość artystyczną. Nie oznaczało to jednakże końca kłopotów finansowych pisarza.
W tym czasie Jan Bloch, znany warszawski finansista i filantrop powołał zespół mający za zadanie opisać życie Żydów na polskiej prowincji. Perec poszukując środków do życia włączył się w prace tego zespołu. Zbierał materiały jeżdząc po miastach i miasteczkach, gdzie żyła ludność żydowska, na podstawie zebranych informacji wygłaszał odczyty w Warszawie w języku hebrajskim, brał czynny udział w życiu społeczności żydowskiej. Kolejny zbiór opowiadań nosił tytuł "Familiar scenes", a w 1891 opublikował "Bilder fun prowincrajze" (Obrazki z podróży po prowincji) - już same tytuły wskazują na to, że Perec wykorzystał zdobyte doświadczenie i wiedzę, by przetworzyć je literacko i opatrzyć je własnym komentarzem.

W 1890 objął posadę urzędnika zarządu gminy w Warszawie, którą zajmował do końca życia, co zapewniło mu upragnioną stabilizację.

Publikował liczne artykuły podejmujące problemy zarówno antysemityzmu, jak i fanatyzm i nietolerancję społeczności żydowskiej. Dostrzegał trudną sytuację żydowskich kobiet. Tworzył poezję, w której zawierał swoje społeczne ideały. Aresztowany przez władze carskie za udział w nielegalnych zgromadzeniach i wywieziony na cztery miesiące. W 1909 opublikował poetycki dramat prezentujący idealistyczną wizję żydowskiej duchowości pt. "Di Gołdene Kejt", który został wystawiony przez Kamińskich w Warszawie i entuzjastycznie przyjęty przez publiczność.

Perec sam tłumaczył swoje utwory z hebrajskiego na jidisz i odwrotnie, udramatyzował tez wiele z wcześniej napisanych opowiadań. Po wybuchu I wojny pomagał Żydom, którzy stracili dach nad głową, wkrótce jednak zmarł na zawał serca.
(asw)

Czy chcesz się wypowiedzieć na temat "Icchak Lejb Perec" ?
Fabrykanci i przemysłowcy, twórcy biznesu
 - Majer Bersohn
 - Jan Bersohn
 - Mathias Bersohn
 - Jan Bogumił Bloch
 - Natan Glucksberg
 - Leopold Kronenberg
 - Samuel Orgelbrand
 - Maurycy Orgelbrand
 - Rafał Szeroszowski
 - Szmul Zbytkower
Ludzie nauki
 - Maurycy Allerhand
 - Zygmunt Bauman
 - Majer Bałaban
 - Aleksander Hertz
 - Ludwik Hirszfeld
 - Józef Mieses
 - Szymon Rundstein
 - Sara Szenirer
 - Rafał Taubenszlag
 - Rudolf Taubenszlag
Ludzie sztuki i kultury
 - Jankiel Jakub Adler
 - Szmuel Josef Agnon
 - Miriam Akavia
 - Szalom Asz
 - Aleksander Blonder
 - Menachem Goldberg - Borejsza
 - Roman Brandstaetter
 - Jan Brzechwa
 - Róża Etkin
 - Ida Fink
 - Aleksander Ford
 - Ignacy Friedman
 - Adam Furmański
 - Mordechaj Gebirtig
 - Abraham Goldfaden
 - Leopold Gottlieb
 - Henryk Grynberg
 - Icchak Kacenelson
 - Ester Rachel Kamińska
 - Ida Kamińska
 - Abraham Izaak Kamiński
 - Józef Kamiński
 - Mojżesz Kisling
 - Józef Koffler
 - Mela Muter
 - Abraham Neuman
 - Josef Opatoszu
 - Icchak Lejb Perec
 - Josef Perl
 - Jehoszua Perle
 - Bruno Schulz
 - Kalman Segal
 - Zusman Segałowicz
 - Isaac Baszewis Singer
 - Jonasz Stern
 - Anatol Stern
 - Julian Stryjkowski
 - Gela Szeksztajn-Lichtensztajn
 - Henryk Szeryng
 - Władysław Szpilman
 - Artur Szyk
 - Antoni Słonimski
 - Aleksander Tansman
 - Henryk Wars
 - Jakub Wilner
 - Jakub Witkin
 - Józef Wittlin
Między syjonizmem a asymilacją
 - Szymon Aszkenazy
 - Dawid ben Gurion
 - Henryk Rosmarin
 - Jerzy Borejsza
 - Jakub Trockenhaim
Rabini i cadykowie
 - Juda Liw Ben Bekalela
 - Chafec Chaim
 - Mojżesz Isserles
 - Aszer ben Jechiel
 - Icchak ben Meir Lewi
 - Elimelech z Leżajska
 - Mojżesz Majmonides
 - Dow Ber z Międzyrzecza
 - Mojżesz Nachmanides
 - Eliasz ben Salomon
 - Nachman ben Simcha
 - Baal Szem Tow
W czasach Nocy i Mgły
 - Wiktor Alter
 - Władysław Bartoszewski
 - Adam Czerniaków
 - Marek Edelman
 - Paweł Finder
 - Jakub Herman
 - Jan Karski
 - Janusz Korczak
 - Witold Pilecki
 - Emmanuel Ringelblum
 - Chaim Rumkowski
 - Jacek Różański
 - Józef Szajna

60. ROCZNICA OTWARCIA OBOZOWYCH BRAM

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl