|
Izrael Kalmanowicz Poznański
Jeden z „królów bawełny” XIX wiecznej Łodzi obok Ludwika Geyera i Karola Scheiblera. Urodził się w 1833 w Aleksandrowie, rok później jego rodzina przeniosła się do Łodzi, gdzie ojciec Kalman Poznański handlował towarami łokciowymi i artykułami korzennymi. W wieku 17 lat Poznański przejął sklep i skład sukna od ojca, ożenił się z Leonią Hertz, córką sekretarza szpitali żydowskich, dzięki czemu wszedł w posiadanie sklepu w Warszawie oraz uzyskał kontakty z burżuazją warszawską. W krótkim czasie stał się właścicielem 50 warsztatów tkackich, ale mimo to zatrudniał się sam m.in. u Scheiblera jako komisjoner i sprzedawca, co ułatwiło mu również osiągnięcie znacznych zysków podczas tzw. głodu bawełny”, kiedy Stany Zjednoczone będące w czasie wojny secesyjnej wstrzymały dostawy bawełny. W 1871 Poznański zakupił działki przy ul. Ogrodowej, wybudował tkalnię wyrobów bawełnianych, do której sprowadził z Anglii krosna mechaniczne. Sukcesywnie powstawały kolejne budynki fabryki, których architekturę projektował Hilary Majewski. W ciągu 20 lat Poznański stworzył fabrykę o pełnym cyklu produkcyjnym. W 1889 zakłady Poznańskiego przekształciły się w „Towarzystwo Akcyjne Wyrobów Bawełnianych I.K.Poznański” o kapitale około pięciu milionów rubli. Spółka ta nie wchodziła jednak na giełdę, pozostając spółką o charakterze rodzinnym, jej kapitał spoczywał w rekach Izraela, jego czterech synów i dwóch zięciów.
Fortuna Poznańskiego powstała nie tylko z ciężkiej pracy, dobrej koniunktury, ale także z wyzyskiwania robotników, którym płacił niższą tygodniówkę niż Schleiber, samowolnie wydłużał czas ich pracy. Chcąc naśladować Schleibera, oraz uzależnić bardziej robotników wybudował osiedle mieszkaniowe obok zakładów przy ul. Ogrodowej. Z jednej strony była to dla tysięcy ludzi jedyna szansa na dach nad głową. Z drugiej zamieszkanie w tzw. domach familijnych oznaczało całkowita zależność od Poznańskiego, np. za uczestnictwo w strajku - cała rodzina wyrzucana była natychmiast na bruk.
Poznański potrafił także dbać o swe interesy i pozyskiwanie klientów: w centrum miasta, przy ul.Piotrkowskiej niedaleko Grand Hotelu, gdzie zatrzymywali się wszyscy przejezdni kupcy, kupił i przebudował kamienicę, w której otworzył sklep fabryczny.
|
Poznański wspierał wiele instytucji charytatywnych. W latach 80-tych Izrael i Leonia Poznańscy ufundowali szpital dla Żydów, który istnieje do dziś nosząc imię doktora Sterlinga, który jako pierwszy w Łodzi w 1898 otworzył oddział dla chorych na gruźlicę. Drugim szpitalem jaki został wybudowany przez Poznańskiego to szpital fabryczny dla robotników. ta placówka również istnieje do dziś przy ulicy Drewnowskiej i nosi imię doktora Radlińskiego Poznański współ-finansował także budowę synagogi zniszczonej później przez hitlerowców w 1939 r.
Poznański wpisał się w architekturę miasta Łodzi eklektycznymi pałacami słynącymi z przepychu. Jeden, zwany pałacem Hertza (mąż Anny Poznańskiej) znajdował się obok synagogi, dziś mieści się w nim rektorat Akademii Medycznej. Kolejny pałac Poznańskich wzniesiony został pod koniec lat 90-tych XIX w. Zamieszkał w nim najmłodszy syn fabrykanta - Maurycy, a obecnie mieści się w nim Muzeum Sztuki. Najokazalszą rezydencją był jednak pałac przy ulicy Ogrodowej, którego budowa trwała wiele lat. Mieściły się w nim oprócz części mieszkalnej kantory, sklepy, pokoje gościnne, kasa, sale reprezentacyjne, a nawet giełda. Ostatecznego wykończenia siedziby jednak Izrael Poznański nie dożył, zmarł w 1900 pozostawiając majątek o wartości ponad 7 milionów rubli.
Po śmierci ojca dyrektorem generalnym spółki został Ignacy Poznański - najstarszy syn Izraela. Spółka utrzymywała się na dobrym poziomie od I wojny światowej. Jej majątek szacowano na 30 milionów rubli. W 1904 powstał czwarty pałac Poznańskich, w którym zamieszkał Karol Poznański. Obecnie mieści się tam Akademia Muzyczna.
W okresie międzywojennym sytuacja zakładów znacznie się pogorszyła, w 1928 zmarł Karol Poznański, w 1929 Jakub Hertz, w 1936 Maurycy Poznański, w latach 30-tych zadłużenie spółki w banku włoskim osiągnęło niebywałe rozmiary. Bank w następstwie tego przejął pakiet większościowy i kierowanie przedsiębiorstwem. Liczni członkowie rodziny Poznańskich wyemigrowali z Polski przed wybuchem II wojny światowej. Po wojnie fabrykę upaństwowiono, a po 1989 zakłady postawiono w stan likwidacji.
Zapraszamy do dyskusji na temat "Izrael Kalmanowicz Poznański"
|
|