|
Menachem Kipnis
Urodzony w 1878 r w miasteczku Wolin. Wcześnie osierocony wychowywany był przez starszego brata - kantora w miejscowej synagodze, któremu towarzyszył śpiewając w chórze podczas nabożeństw. Dzięki czystemu wysokiemu tenorowi zyskał sobie miejsce u boku takich kantorów jak: Berl Miler, czy Jakub Samuel Morogowski (Zajdel Rowner). Podróżował wraz z nimi spiewając na nabożeństwach w miastach Podola, Wołynia, Białorusi, Litwy i Polski Centralnej. Z czasem zaczął dawać także koncerty indywidualne zarówno religijne jak i folklorystyczne. Chcąc pracować nad swym talentem zwrócił się o pomoc do Abrahama Bera Birnbauma, działacza Haskali i kantora z Częstochowy. Osobiste kontakty a także wskazówki udzielone przez Birnbauma w listach pomogły Kipnisowi ukształtować swój styl. Mimo że nie posiadał żadnego wykształcenia muzycznego i słabo czytał nuty, został przyjęty do Chóru Teatru Wielkiego w Warszawie. Uzupełnienie edukacji muzycznej nie mogło jednak wystarczyć do zrobienia kariery śpiewaka operowego, o jakiej marzył, ponieważ nie posiadał wystarczających warunków zewnętrznych (oszpecony ospą, z bielmem na oku). W Teatrze Wielkim śpiewał 16 lat. Śpiewał również w Wielkiej Synagodze na Tłomackiem wraz z wybitnymi kantorami, a także organizował koncerty żydowskich pieśni ludowych. Ten etap swojego życia opisał w cyklu publikowanym na łamach czasopisma „Hajnt” w piątkowo-sobotniej kolumnie „Der Koł-bojnik” pt.: „Za kulisami Warszawskiego Teatru Wielkiego. Zdarzenia, obrazki i wrażenia z mojej 16-letniej działalności w Warszawskiej Operze (1902-1918)”.
|
Kipnis porzucił dobrą posadę w Teatrze by poświęcić się pasji zbierania pieśni synagogalnych, obrzędowych i ludowych. Za pośrednictwem czasopisma „Hajnt” zwrócił się do czytelników z prośbą o nadsyłanie starych pieśni żydowskich, chasydzkich. Otrzymywał stosy listów i tak gromadził te ulotne skarby kultury. W swej pracy korzystał z najnowszych osiągnięć technicznych - np. używał fonografu, a później płyt do zapisu dźwięku. Był również fotografem-amatorem, utrwalającym na kliszy scenki z życia ludu żydowskiego, jak również kolekcjonerem dzieł sztuki. Kipnis uczył także śpiewu. Jedną z jego uczennic, a późniejszą żoną była Zimra Zeligfeld - córka ubogiego mełameda ze Staszowa. Stali się parą śpiewaków ludowych, odbywali tournee po Polsce i krajach Europy Zachodniej. Koncertowali w Niemczech i Francji zyskując przychylność słuchaczy.
Kipnis prowadził także działalność publicystyczną - aż do wybuchu II wojny światowej współpracował z czasopismem „Hajnt”, gdzie publikował felietony, humoreski, recenzje muzyczne i teatralne podpisując się „Pan Mecenas”. Jest autorem kilku książek: „Słynni muzycy żydowscy”, „Kantorzy i śpiewacy”, „Żydowscy klezmerzy w Polsce”, „Od prymitywnej pieśni ludowej żydowskiej do muzyki symfonicznej”, oraz opracował dwa zbiory pieśni ludowych żydowskich.
Wybuch II wojny światowej zastał Kipnisów w Warszawie. Przez jakiś czas Zimra śpiewała jeszcze w getcie przy akompaniamencie męża. Menachem Kipnis zmarł śmiercią naturalną w 1942 na wylew krwi do mózgu. Po śmierci męża Zimra została wywieziona do Treblinki. Gromadzone przez nich zbiory przepadły.
Zapraszamy do dyskusji na temat "Menachem Kipnis"
|
|