SERWIS INFORMACYJNY     

LUDZIE SYLWETKI BIOGRAFIE

Roman Brandstaetter

Roman Brandstaetter (1906-87), poeta, pisarz, publicysta, dramatopisarz.

Urodził się w Tarnowie, w rodzinie spolonizowanej; wnuk rabina Mordechaja Dawida Brandstaedtera. Absolwent filozofii i polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, nauczyciel w warszawskim gimnazjum żydowskim.

Od 1927 publikował wiersze i rozprawy krytyczne na łamach „Chwili” i „Nowego Dziennika”. W 1928 wydał pierwszy cykl wierszy pt. „Jarzma”. Językiem jego twórczości był wyłącznie język polski, brał czynny udział w dyskusjach literackich, a także interesował się problematyką historyczną. W sposób szczególny interesował go problem asymilacji, który w polskich realiach nabierał dodatkowych znaczeń i wymiarów, np. w „Tragedii Juliana Klaczki” (1933) podjął wątek losu zasymilowanych Żydów w pozbawionym niepodległości polskim społeczeństwie. Prawdziwa burze polemik wywołało studium pt. „Legion żydowski Adama Mickiewicza” (1932), w którym przedstawił inicjatywę twórcy pol. romantyzmu jako prekursorską wobec programu syjonizmu, krytykował je m.in. T. Boy-Żeleński.

W 1933-35 Brandstaetter był kierownikiem działu literackiego syjonistycznego pisma polskojęzycznego „Opinia”, na którego łamach opublikował programowy artykuł „Sprawa poezji polsko-żydowskiej” (1933), który do dziś pozostaje jednym z ważniejszych tekstów w analizach historyucznoliterackich dotyczących tego zjawiska, bowiem zapoczątkował dyskusję na temat poetów żydowskich piszących w języku polskim, którzy, zdaniem Brandstaettera, „tchnęli [...] żydowskiego ducha narodowego w polskie słowo poetyckie”.
Brandstaetter opublikował następujące tomiki poetyckie: „Droga pod górę” (1931), „Węzły i miecze” (1932), „Królestwo trzeciej świątyni” (1933) oraz „Jerozolima światła i mroku” (1935). W okresie międzywojennym stały się one pretekstem dla napastliwych ataków antysemickich na ich autora. Reakcja poety był błyskotliwy esej, pt. „Zmowa eunuchów” (1936).

Po wybuchu II wojny światowej Brandstaetter przebywał w Wilnie, skąd w 1940 przez Moskwę, Baku, Iran przedostał się na Bliski Wschód, m.in. do Palestyny, gdzie pracował w Polskiej Agencji Telegraficznej. Był to dla niego czas niezwykły pod wieloma względami, wówczas zdecydował się przyjąć chrześcijaństwo, trzeba przy tym wyraźnie zaznaczyć, że nigdy nie odrzucił tradycji żydowskiej, co wielokrotnie podkreślał. Chrzest przyjął w czasie pobytu w Rzymie ( 1947-48).

W 1948 powrócił do Polski, związał się z Poznaniem. Po wojnie powstały następujące utwory: antologia poetycka „Słowo nad słowami” (1964); „Cztery poematy biblijne” (1972); tetralogia powieściowa „Jezus z Nazaretu” (1967-73). Jak sugerują same tytuły, dzieła te podejmują wątki biblijne, odczytywane w świetle indywidualnego doświadczenia łączącego w sobie dwie tradycje, czego wybitnym przykładem jest autobiograficzna opowieść „Krąg biblijny” (1975). Nie brak też nawiązań do tradycji chasydzkich przypowieści, np. „Inne kwiatki świętego Franciszka z Asyżu” (1976).

Brandstaetter był również autorem dramatów podejmujących wątki historyczne, m.in. „Powrót syna marnotrawnego”(1944) – dramat oparty na biografii Rembrandta, „Noce narodowe” (1946-48), „Znaki wolności” (1953), „Marchołt” (1954), „Teatr świętego Franciszka” (przed 1958). Od początku cieszyło się rozgłosem opowiadanie „Ja jestem Żyd z Wesela” (1972; 1981) będące swoistym literackim dialogiem z tekstem jednego z największych polskich narodowych dramatów autorstwa St. Wyspiańskiego „Wesele”. Opowiadanie Brandstaettera zostało zrealizowane w formie adaptacji radiowej, teatralnej i telewizyjnej. R. Brandstaetter tłumaczył z języka hebrajskiego (m.in. „Psałterz”, 1968), niemieckiego, angielskiego (dramaty Szekspira), francuskiego, holenderskiego i czeskiego.
(asw)

Czy chcesz się wypowiedzieć na temat "Roman Brandstaetter " ?
Fabrykanci i przemysłowcy, twórcy biznesu
 - Majer Bersohn
 - Jan Bersohn
 - Mathias Bersohn
 - Jan Bogumił Bloch
 - Natan Glucksberg
 - Leopold Kronenberg
 - Samuel Orgelbrand
 - Maurycy Orgelbrand
 - Rafał Szeroszowski
 - Szmul Zbytkower
Ludzie nauki
 - Maurycy Allerhand
 - Zygmunt Bauman
 - Majer Bałaban
 - Aleksander Hertz
 - Ludwik Hirszfeld
 - Józef Mieses
 - Szymon Rundstein
 - Sara Szenirer
 - Rafał Taubenszlag
 - Rudolf Taubenszlag
Ludzie sztuki i kultury
 - Jankiel Jakub Adler
 - Szmuel Josef Agnon
 - Miriam Akavia
 - Szalom Asz
 - Aleksander Blonder
 - Menachem Goldberg - Borejsza
 - Roman Brandstaetter
 - Jan Brzechwa
 - Róża Etkin
 - Ida Fink
 - Aleksander Ford
 - Ignacy Friedman
 - Adam Furmański
 - Mordechaj Gebirtig
 - Abraham Goldfaden
 - Leopold Gottlieb
 - Henryk Grynberg
 - Icchak Kacenelson
 - Ester Rachel Kamińska
 - Ida Kamińska
 - Abraham Izaak Kamiński
 - Józef Kamiński
 - Mojżesz Kisling
 - Józef Koffler
 - Mela Muter
 - Abraham Neuman
 - Josef Opatoszu
 - Icchak Lejb Perec
 - Josef Perl
 - Jehoszua Perle
 - Bruno Schulz
 - Kalman Segal
 - Zusman Segałowicz
 - Isaac Baszewis Singer
 - Jonasz Stern
 - Anatol Stern
 - Julian Stryjkowski
 - Gela Szeksztajn-Lichtensztajn
 - Henryk Szeryng
 - Władysław Szpilman
 - Artur Szyk
 - Antoni Słonimski
 - Aleksander Tansman
 - Henryk Wars
 - Jakub Wilner
 - Jakub Witkin
 - Józef Wittlin
Między syjonizmem a asymilacją
 - Szymon Aszkenazy
 - Dawid ben Gurion
 - Henryk Rosmarin
 - Jerzy Borejsza
 - Jakub Trockenhaim
Rabini i cadykowie
 - Juda Liw Ben Bekalela
 - Chafec Chaim
 - Mojżesz Isserles
 - Aszer ben Jechiel
 - Icchak ben Meir Lewi
 - Elimelech z Leżajska
 - Mojżesz Majmonides
 - Dow Ber z Międzyrzecza
 - Mojżesz Nachmanides
 - Eliasz ben Salomon
 - Nachman ben Simcha
 - Baal Szem Tow
W czasach Nocy i Mgły
 - Wiktor Alter
 - Władysław Bartoszewski
 - Adam Czerniaków
 - Marek Edelman
 - Paweł Finder
 - Jakub Herman
 - Jan Karski
 - Janusz Korczak
 - Witold Pilecki
 - Emmanuel Ringelblum
 - Chaim Rumkowski
 - Jacek Różański
 - Józef Szajna

60. ROCZNICA OTWARCIA OBOZOWYCH BRAM

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl