|
Szymon Rundstein
Prawnik, znawca i negocjator traktatów międzynarodowych, uczestnik prac unifikacyjnych w Lidze Narodów oraz Akademii Prawa Międzynarodowego, sędzia Stałego Trybunału Arbitrażu w Hadze.
Urodzony w Warszawie 24 listopada 1876 w spolonizowanej rodzinie żydowskiej, jako syn Markusa Rundsteina - ławnika Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy. Nauki pobierał w domu, później w rosyjskim II Gimnazjum, w końcu wstąpił na Wydział Prawa Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego, który ukończył otrzymując najwyższe wyróżnienie uniwersyteckie nadawane po ukończeniu studiów - złoty medal. Studia kontynuował w Heidelbergu, ogłaszając szereg wybitnych prac zarówno w języku polskim jak i niemieckim. Uzyskawszy stopień doktora praw w Heidelbergu został zaproszony przez światowej sławy profesora Josefa Kohlera do objęcia stanowiska starszego asystenta w jego Katedrze Prawa Cywilnego na Uniwersytecie w Berlinie. Rundstein pracował tam do 1906 publikując kolejne prace przynoszące mu rozgłos, jak np. pionierska praca dotycząca zagadnień kartelowych "Zarys prawodawstwa kartelowego" ("Recht der Kartelle") i mimo propozycji otrzymania docentury zdecydował się na powrót do kraju.
W Warszawie dotrzymawszy nominację na adwokata przysięgłego otworzył kancelarię adwokacką specjalizując się w prawie cywilnym i handlowym. Został radcą prawnym kilku banków i towarzystw ubezpieczeniowych. Wykładał również na seminariach dla aplikantów adwokackich. Opublikował kolejne prace naukowe, a w 1913 założył wraz z Karolem Lutostańskim, Stanisławem Posnerem i Zygmuntem Nagórskim czasopismo "Themis Polska", którego w latach 1913-15 był redaktorem naczelnym. Był wieloletnim wiceprezesem Towarzystwa Prawniczego w Warszawie, członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego oraz członkiem zarządu Polskiego Oddziału Towarzystwa Prawa Międzynarodowego.
W czasie I wojny światowej zajął się prawami narodów ogłaszając szereg rozpraw dotyczących międzynarodowego prawa prywatnego i zasad odszkodowań wojennych m.in.: "Idea prawa narodów" (1917), "Drogi prawa narodów" (1919). W okresie formowania się polskiego sądownictwa włączył się do akcji niepodległościowej i pełnił obowiązki referenta ówczesnego Sądu Najwyższego.
Kiedy w 1917 sądy polskie rozpoczęły samodzielną działalność Rundstein podjął pracę w Departamencie Politycznym (późniejszym Departamencie Stanu) Tymczasowej Rady Stanu. Wkrótce awansował na stanowisko radcy ministerialnego, a w 1918 został naczelnikiem Wydziału Prawnego organizującego się Ministerstwa Spraw Zagranicznych, który to urząd piastował do 1926. Wchodził w skład Komisji Kodyfikacyjnej RP. W czasie swojej pracy w MSZ wielokrotnie był powoływany do bezpośredniego uczestnictwa w rokowaniach przy zawieraniu przez Polskę umów z innymi państwami.
|
Był delegatem na Kongresie Pokojowym w Paryżu, był obecny przy podpisaniu Traktatu Wersalskiego, uczestniczył w delegacji polskiej w bezpośrednich rokowaniach z Niemcami, w konferencji w Mińsku przygotowującej rokowania ryskie zakończone Traktatem Ryskim w 1921. W uznaniu dla jego zasług jako jeden z pierwszych polskich prawników został uhonorowany w 1921 Krzyżem Komandorskim Orderu Polonia Restituta. W tym samym roku został wybrany profesorem prawa międzynarodowego Wolnej Wszechnicy Polskiej i kierował w niej Katedrą Prawa Międzynarodowego (do 1927).
Był również delegatem Polski na konferencje zwoływane przez Ligę Narodów, występował jako rzecznik Polski w sporze dotyczącym interpretacji postanowień Traktatu Wersalskiego odnośnie reprezentowania Wolnego Miasta Gdańska w Międzynarodowej Organizacji Pracy doprowadzając do uznania wyłącznego prawa Polski do reprezentowania W.M. Gdańska. Nawet powróciwszy do adwokatury po 1926 roku pozostał "kontraktowym juris konsula" i niejednokrotnie towarzyszył ministrowi spraw zagranicznych w jego misjach.
Ogłosił wiele prac, z których chyba największym rozgłosem cieszyła się rozprawa "Zasady teorii prawa" (1924). Wszechstronność jego działalności odzwierciedlają jednak również takie publikacje jak "Ćwiczenia praktyczne z prawa międzynarodowego" (1929) napisane z myślą o swoich studentach. W 1928 zaproszono go na wykłady w Akademii Prawa Międzynarodowego w Hadze, które poświęcił zagadnieniom międzynarodowego arbitrażu prawa cywilnego. Wykłady te ukazały się po francusku w 1928.
Rundstein nieustannie współpracował także z licznymi czasopismami poza wspomnianą już "Themis Polską": "Gazetą Sądową Warszawską", "Palestrą", "Przeglądem Prawa Handlowego", "Orzecznictwem Sadów Polskich". Publikował również swoje wiersze na łamach czasopisma "Świat", a w swoich pracach naukowych, w rozważaniach filozoficznych nad istotą prawa niejednokrotnie posługiwał się odwołaniami do dzieł wybitnych poetów.
Wybuch wojny światowej przerwał jego aktywne życie. Mimo propozycji wyjazdu i objęcia wykładów na uczelniach brytyjskich i szwajcarskich Rundstein pozostał w Warszawie. Jego mieszkanie przy ul. Tłomackie 6 zostało zburzone podczas oblężenia stolicy we wrześniu 1939. Profesorem Rundsteinem i jego rodziną zaopiekował się dr Stanisław Bukowiecki - długoletni prezes Prokuratorii Generalnej RP, sam będąc niewidomym. Jednak Rundsteinowie znaleźli się w getcie i w sierpniu 1942 zostali wywiezieni do obozu zagłady w Treblince, gdzie zostali zagazowani.
(asw)
Zapraszamy do dyskusji na temat "Szymon Rundstein"
|
|