SERWIS INFORMACYJNY     

Ślady i Judaica

Bobowa


Atrakcje turystyczne
Kościół Wszystkich Świętych z przełomu XIV i XV w., przebudowany w II połowie XVIII w.; późnogotycki kościół cmentarny św. Zofii z II połowy XV w.; wokół tegoż cmentarza ogrodzenie z bramkami z XVII i XIX w.; pozostałości fortyfikacji z połowy XVII w.; dwór z XVII w., zwany przez miejscowych „zamkiem”.


Bobowa
Senne, skromne miasteczko, niegdyś prywatna własność Jaworowskich (w 1723 r. osiedlili tu Żydów) i Długoszewskich, jest jedną z lepiej znanych miejscowości polskich w szerokich kręgach ortodoksyjnych Żydów (zapewne obok Bełza, Góry Kalwarii, Kozienic i Leżajska). Bobowa nie odgrywała nigdy roli ośrodka przemysłowego czy gospodarczego. Rangę zawdzięcza wyłącznie istniejącemu tu dworowi dynastii Halberstamów, prowadzonej przez nich jesziwie i tysiącom praktykujących do dziś chasydów z Bobowej. Mimo że uważana była za tak ważny ośrodek judaizmu, Żydzi nigdy nie stanowili tu większości. Ich udział utrzymywał się nieco poniżej 40%.

Synagoga
Oryginalna konstrukcja bóżnicy pochodzi z połowy XVIII w. Sala główna jest murowana z kamienia, a część zachodnia – z drewna. Warto obejrzeć wspaniałą oprawę aron ha-kodesz z 1778 r., uważaną za jedną z najcenniejszych w Polsce. Pewne jest, że pod białą farbą kryjącą wszystkie ściany zachowały się znane z przedwojennych zdjęć polichromie. W czasach PRL bóżnica służyła jako warsztat szkole tkackiej. Usunięto wtedy bimę oraz schody przy aron ha-kodesz. Od 1993 r. budynek powrócił do gminy krakowskiej i jest remontowany.

Synagoga, foto: A.Olej&K. Kobus:

Na budowli znajduje się tabliczka: Bobowa 169. Synagoga stoi blisko rynku, ale nietrudno ją przeoczyć. Należy wejść w uliczkę naprzeciwko Urzędu Gminy (tę z szyldem fryzjera – on przechowuje klucz). Za wzięcie klucza należy zostawić datek 10 zł.

w internecie

Teksty prezentowane obok pochodzą z przewodnika Śladami Żydów polskich" autorstwa Adama Dylewskiego, wydanego przez wydawnictwo "Pascal".
Kirkut
Przywódcy chasydów z Bobowej spoczywają na cmentarzu na szczycie wysokiego wzgórza (na południowy zachód od miasta). Kirkut został przed 10 laty uporządkowany i ogrodzony. Zachował się tu ohel Halberstama i szczątki około 100 macew oraz dół po studzience rytualnej.

Kirkut, foto: A.Olej&K. Kobus:

Należy wyjść ze stacji PKP Bobowa Miasto do góry ul. Zamkową. Stąd główną drogą w prawo (tak, by odchodzić od rynku), do miejsca, w którym jest cmentarz katolicki. Tuż przed cmentarzem na wschód odchodzi asfaltowana droga zwana ul. św. Wawrzyńca (nie ma tabliczek). Należy iść nią aż do pierwszych rozstajów, gdzie trzeba wybrać prawą odnogę. Tą drogą do góry, do gospodarstwa ukrytego w kępie drzew (brama pomalowana na czerwono). Tutaj odchodzi pod kątem prostym w prawo droga wiodąca wprost na cmentarz widoczny na szczycie góry. Przejście w jedną stronę zajmuje 30 minut. Jeśli chce się wejść do ohelu, należy najpierw zatelefonować do opiekuna cmentarza – Tomasza Nowaka (%18 3515103). Oszczędzi to bardzo kłopotliwego chodzenia po sąsiednich stromych wzgórzach (p. Nowak mieszka za cmentarzem, głęboko w dole).


Chasydzi z Bobowej
Grupa chasydzka, która rozsławiła Bobową w świecie, istnienie zawdzięcza cadykowi z Nowego Sącza Chaimowi Halberstamowi. Jego wnuk, Szlomo Halberstam (1847–1906), rabin Oświęcimia i Wisznicy, nauczyciel wielu znanych rabinów i wróg publicznej oświaty, osiedlił się w Bobowej w końcu XIX w. Powołał do życia dwór oraz jesziwę, która rychło zdobyła uznanie jako jedna z czołowych uczelni żydowskich w tej części Europy. Wykładano tu zgodnie z nauką Chaima Halberstama, kładącą nacisk na studia talmudyczne oraz skromne, ascetyczne życie.
Największą świetność ośrodek bobowski osiągnął za czasów następcy cadyka Szlomy – Ben Ciona Halberstama (1874–1941). Ben Cion Halberstam wyróżniał się nawet pośród innych cadyków. Niestrudzenie zakładał w Małopolsce kolejne jesziwy (łącznie 16), organizował pomoc dla Żydów uciekających z III Rzeszy. Ogromną sławę przyniósł mu talent muzyczny. Był twórcą i autorem wielu pieśni. Do historii przeszły huczne wesela, jakie wyprawiał córkom. Schronił się przed hitlerowcami we Lwowie, ale i tam nie uszedł Zagładzie. Zamordowano go wraz z grupą współwyznawców w lipcu 1941 r. po ataku Niemiec na Związek Sowiecki. Ocalał jego syn – Szlomo Halberstam (ur. 1908) – i w ten sposób, jako jedna z niewielu, dynastia bobowska zachowała historyczną ciągłość, siedzibę swą przenosząc do Nowego Jorku.
Dziś chasydzi z Bobowej należą do największych i najaktywniejszych grup chasydzkich na świecie. Synagogi bobowskie działają w Nowym Jorku (wraz ze sławną jesziwą Halberstamów), Londynie, Jerozolimie, Antwerpii, Toronto i Montrealu.

Czy chcesz się wypowiedzieć na temat "Bobowa" ?
Małopolska
 - Biecz
 - Bobowa
 - Brzesko
 - Dukla
 - Dąbrowa Tarnowska
 - Jarosław
 - Kraków i Kazimierz
 - Lelów
 - Lesko
 - Leżajsk
 - Nowy Sącz
 - Oświęcim
 - Przemyśl
 - Rymanów
 - Rzeszów
 - Sanok
 - Sieniawa
 - Tarnów
 - Łańcut
Podlasie
 - Białystok
 - Krynki
 - Sejny
 - Tykocin
Warszawa
 - Ferma w Grochowie-Witolinie
 - Pomnik Bohaterów Getta
 - Pomnik Żegoty
 - Sienna 55 - Złota 62
 - Synagoga Nożyków
 - Synagoga na Pradze
 - Szpital Dziecięcy Bersohnów i Baumanów
 - Szpital Starozakonnych
 - Szpital Starozakonnych na Pradze
Ziemia lubelska
 - Izbica
 - Kazimierz Dolny
 - Kock
 - Kraśnik
 - Lubartów
 - Lublin
 - Parczew
 - Sobibór
 - Szczebrzeszyn
 - Włodawa
 - Zamość
 - Łęczna

GMINA ŻYDOWSKA NA WYBRZEŻU

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl