|
Kraśnik
Początki historii Kraśnika nie są dokładnie znane. Historycy uważają, że już na przełomie XII i XIII wieku na szlaku prowadzącym z Krakowa do Kijowa istniała osada, której głównym zajęciem mieszkańców był zarówno handel pomiędzy Rusią a Małopolską, jak również ochrona i obsługa kupców przemierzających ten szlak handlowy. Prawa miejskie uzyskał Kraśnik pod koniec wieku XIV, lecz Żydzi mogli się tu osiedlać dopiero od wieku XVI, gdy zniesiono przywilej de non tolerandis Judaeis.
Pierwsza, drewniana synagoga stanęła w ostatnim dziesięcioleciu XVI wieku, lecz w czasie pożaru w 1637 roku, kiedy spłonęła większa część miasta, także i ona została zniszczona. Kolejne lata XVII wieku przynioły Kraśnikowi dalsze straty. W czasie powstania Chmielnickiego, z rąk Kozaków zginęła większość żydowskich mieszkańców miasta, w czasie wojen szwedzkich miasto zostało zniszczone i obłożone kontrybucją.
Do tych wydarzeń dodać należy coroczne pogromy Żydów, organizowane przez chrześcijańskich mieszkańców w Wielki Czwartek. Próbowano też ograniczyć dzielnicę żydowską do terytorium znajdującego się w najbliższym sąsiedztwie synagogi. Jednak rozrastająca się społeczność żydowska Kraśnika obejmowała coraz większą część miasta. O rozwijającej się prężnie gminie kraśnickiej świadczyć mogą dwie synagogi, które wybudowano obok siebie.
|
Starsza z nich, pochodząca z lat 1637-1654 składa się z dwóch części – pierwszej, obejmującej salę modlitw dla mężczyzn i dobudowanego do niej przedsionka z babińcem, obok „starej” synagogi stoi tzw. „przyszkółek”, dobudowany w pierwszej połowie XIX wieku, gdy dotychczas używana bóżnica przestała już mieścić wszystkich wiernych.
Synagogi. Foto: A.Olej&K. Kobus
Ze śladów polichromii na ścianach można wnioskować, że oba budynki były bogato zdobione. Ściany boczne mają pomiędzy oknami resztki fresków - przedstawiają one kotary. Natomiast na ścianie zachodniej zachowały się szczątkowe rysunki wołu i lewiatana, których mięso jeść będą Sprawiedliwi w czasach mesjańskich. W latach powojennych obie synagogi zostały zamienione na warsztaty i magazyny spółdzielni rolniczej, lecz ze względu na postępującą degradację budynków Zostały dość szybko opuszczone. Obecnie obie synagogi są zdewastowane, a ich mury grożą zawaleniem. Próby renowacji, podjęte w latach dziewięćdziesiątych, zostały porzucone. Innym śladem obecności Żydów w Kraśniku jest mykwa (rytualna łaźnia) stojąca kilkadziesiąt metrów od obu bóżnic. Obecnie mieści się w niej dom opieki.
Zapraszamy do dyskusji na temat "Kraśnik"
|
mapa miejsc
|