|
Krynki
Krynki, położone nad samą granicą polsko-białoruską, mają długą i niezmiernie ciekawa historię – po raz pierwszy wzmiankowano o nich już w połowie XV wieku z okazji spotkania króla Jagiełły z księciem litewskim Zygmuntem Kiejstutowiczem. Spotkanie to odbyło się w 1434 roku na zamku książęcym nad rzeką Krynką.
Synagoga przy ul.Piłsudskiego. Foto: J.J.
Rozwój osady dworskiej musiał być bardzo dynamiczny, skoro w kilkadziesiąt lat później, bo już w 1509 roku, Krynki otrzymały herb i prawa miejskie. Liczne przywileje, jakie uzyskiwali mieszkańcy Krynek pozwoliły na szybki rozwój ekonomiczny i wzrost znaczenia miasta leżącego na szlaku handlowym między Litwa a Koroną.
Bożnica chasydów słonimskich. Foto: J.J.
Na przełomie XVI i XVII wieku w Krynkach osiedlili się Żydzi. W 1639 roku uzyskali zgodę na kupowanie placów i budowę domów, w 1662 roku – na budowę synagogi, mykwy i założenie cmentarza. Chociaż byli zależni od kahału w Grodnie, krynkowscy Żydzi w 1756 wybudowali pierwszą, drewnianą synagogę.
Początek XIX wieku to dla Krynek okres rozwoju przemysłu włókienniczego i skórzanego. W tym też czasie społeczność żydowska stanowiła większość mieszkańców miasta. W Krynkach działało 7 bóżnic, beit ha-midraszy i domów modlitwy, a w pierwszych latach XX wieku została też założona jesziwa.
Pozostałości cmentarza w Krynkach. Foto:J.J.
|
Do dziś pozostały ślady po trzech z nich:
1. Ruiny Wielkiej Synagogi. Wielka Synagoga została zbudowana w XIX wieku, w miejscu pierwszej, pochodzącej z połowy XVIII wieku. T. Wiśniewski, autor książki Bóżnice Białostocczyzny, tak ją opisuje:
„Wykonana została z ciosów granitowo-narzutowych na zaprawie wapiennej [...] obiekt był tynkowany, na rzucie prostokąta, dwukondygnacyjny i podpiwniczony. Bóżnica posiadała obszerny przedsionek oraz 2 przybudówki (babińce) [...] „
W czasie okupacji zamieniona w warsztat, przetrwała aż do 1944 roku, dopiero wówczas saperzy niemieccy próbowali wysadzić ją w powietrze. Zdołano tylko uszkodzić dach, lecz sama budowla, dzięki wytrzymałości potężnych murów, nie zawaliła się. Dopiero w 1971 roku, władze województwa białostockiego podjęły decyzję o unicestwieniu resztek synagogi.
2. Bóżnica chasydów słonimskich, została zbudowana w II połowie XIX wieku. W tym budynku mieściła się też szkoła religijna założona w 1903 roku. Dziś jest zamieniona na magazyn, a o jej przeszłości świadczą tylko półkoliście zwieńczone okna, charakterystyczne dla architektury bóżnic.
Kaukaski Bejt Midrasz. Foto: A.Olej&K. Kobus:
3. Kaukaski Beit Midrasz. Swoją nazwę wziął od dzielnicy garbarzy oprawiających skóry sprowadzane z gór Kaukazu. Była to jedna z najuboższych dzielnic Krynek. Beit Midrasz wzniesiono w 1850 roku dla pracowników garbarni. Budynek jest niewielki, ma zaledwie 16 x 16 metrów, lecz mieścił prócz sali modlitewnej także przedsionek i babiniec. W czasie wojny budynek został wypalony, a w 1955 roku we wnętrzach urządzono kino i ośrodek kultury, niszcząc jednocześnie bimę i zmieniając układ pomieszczeń. Dziś mieści się tu Gminny Ośrodek Kultury i Sportu.
Macewa na krynieckim kirkucie. Foto: A.Olej&K. Kobus:
Zapraszamy do dyskusji na temat "Krynki"
|
mapa miejsc
|
)
)
)