|
Sejny
Początki Sejn sięgają czasów króla Zygmunta Starego, który hetmanowi Iwanowi Michajłowiczowi Wiszniowieckiemu podarował ziemię nad rzeką Sejną (dzisiejsza Marycha). W tym miejscu powstał najpierw dwór, wokół którego zaczęła tworzyć się osada. W niespełna sto lat przekształciła się w miasteczko. Szczególnie szybki rozwój Sejny przeżyły w czasie, gdy właścicielami miasta byli ojcowie Dominikanie. I choć w czasach potopu szwedzkiego miasto zostało poważnie zniszczone i splądrowane, to właśnie dzięki Dominikanom szybko podniosło się z ruin. Również ich decyzją było sprowadzenie do Sejn w drugiej połowie XVIII wieku grupy rzemieślników żydowskich - w nadziei, że dzięki nim rozwinie się działalność gospodarcza, a miasto odzyska znaczenie utracone w czasie wieloletnich wojen.
W roku 1778 z inicjatywy przeora zakonu, ojca Bortkiewicza, Dominikanie wybudowali w Sejnach pierwszą drewnianą synagogę dla wyznawców judaizmu. Ta rzadko spotykana pokojowa koegzystencja wyznawców obu religii przyniosła natychmiastowy efekt: miasto przeżyło gwałtowny rozkwit, stając się liczącym ośrodkiem handlowym i gospodarczym.
Rozwój miasta, a tym samym również gminy żydowskiej, trwał do połowy XIX wieku. Z tego okresu pochodzą trzy budynki, które dają świadectwo ówczesnej świetności.
Biała Synagoga w Sejnach. Foto: A.Olej&K. Kobus:
Biała Synagoga, która swoją nazwę zawdzięcza białej elewacji zewnętrznej, wybudowana została staraniem rabina Mojżesza Becalela Lurii w latach osiemdziesiątych XIX wieku. Utrzymana jest w stylu neogotyckim, charakterystycznym dla architektury sakralnej tego okresu. Jest to synagoga trzynawowa, z czterema centralnymi filarami podtrzymującymi strop, stanowiącymi jednocześnie kolumny bimy. Na ścianie wschodniej pozostała wnęka po aron ha-kodesz. Niestety nie zachowały się ani polichromie, ani babiniec, ani też bima.
W czasie okupacji hitlerowskiej budynek synagogi został zdewastowany i zamieniony na remizę strażacką. W latach powojennych próbowano „zagospodarować” budynek, tworząc tu magazyn i bazę transportową, co jedynie przyspieszyło proces niszczenia.
Rekonstrukcja wielokulturowych Sejn, wykonana przez dzieci w ramach pracy ośrodka "Pogranicze". Foto: A.Olej&K. Kobus:
|
Remont, który trwał od 1978 do 1987 uratował Białą Synagogę przed ruiną. Obecnie jest pod zarządem Fundacji Pogranicze – Ośrodka „Pogranicze – Sztuk, Kultur, Narodów” i mieści się w niej galeria i księgarnia, a także służy jako sala konferencyjna i koncertowa.
Synagoga i dom talmudyczny. Foto: J.J.
Bejt Midrasz. Foto: J.J.
Budynek jesziwy stoi w bezpośrednim sąsiedztwie Białej Synagogi. Tę słynną na całą Litwę szkołę talmudyczną założył w drugiej połowie XIX wieku wybitny teolog i filozof Mojżesz Icchak Awigdor. Szkoła była ośrodkiem żydowskiego Oświecenia – Haskali. Istniała do wybuchu II wojny światowej, a po jej zakończeniu umieszczono w jej budynku fabrykę kapci.
W 1990 roku Fundacja Pogranicze uzyskała prawo do użytkowania części budynku. Obecnie mieści się tutaj prowadzona przez Fundację Galeria „Papuciarnia”, a także urządzane są koncerty i spektakle teatralne.
Szkoła hebrajska
Jej historia jest silnie związana z okresem wzrostu znaczenia Sejn jako ośrodka Haskali. Żydowskie Oświecenie było nurtem religijno-społecznym, mającym na celu reformę judaizmu, a w dalszym planie – przygotowanie Żydów do życia w nowoczesnym społeczeństwie. W tym celu konieczne było otwieranie szkół, w których obok przedmiotów religijnych wykładano także „świeckie” – matematykę, geografię, języki obce. W połowie XIX wieku Tuwie Pinkas Szapiro założył w Sejnach gimnazjum hebrajskie, które realizowało program edukacyjny Haskali.
W budynku tym od końca XIX wieku funkcjonował urząd pocztowy, dlatego do dziś znany jest jako „Stara Poczta”. Na początku lat dziewięćdziesiątych swoją siedzibę przeniosła tu Fundacja Pogranicze.
Pomnik upamiętniający żydów sejneńskich. Foto: J.J.
W Sejnach istniały dwa cmentarze - „Stary”, pochodzący z końca wieku XVIII został całkowicie unicestwiony przez hitlerowców, na drugim - z 1830 zostało do dziś zaledwie 15 nagrobków. Na nim, w maju 2002 roku odsłonięto pomnik poświęcony pamięci Żydów sejneńskich. W uroczystości udział wzięli między innymi ówczesny Ambasador Izraela w Polsce Szewach Weiss i urodzony w Sejnach kantor Max Furmański.
Zapraszamy do dyskusji na temat "Sejny"
|
mapa miejsc
|
)
)
)