SERWIS INFORMACYJNY     

SŁOWNIK

Cadyk

cadyk [hebr. cadik = pobożny, sprawiedliwy], charyzmatyczny przywódca wspólnoty chasydzkiej, zwany też rebe. W czasach formowania się chasydyzmu, za życia jego twórcy Baal Szem Towa, instytucja c. nie była jeszcze znana. Wykształciła się dopiero w pokoleniu jego uczniów. Rola i zadania c. zostały opisane przez Elimelecha z Leżajska. Autorytet c. wypływał z wiary w mistyczne wtajemniczenie oraz dziedziczną charyzmę, która czyniła ich pośrednikami między ludźmi a Bogiem, a przejawiała się w mocy cudotwórczej. Praktyki ekstatyczne, odgrywające w chasydyzmie ważną rolę, wymagały doskonałości wewnętrznej, niedostępnej zwykłym ludziom. Mogli oni zbliżyć się do tego stanu tylko poprzez obcowanie z c., wokół którego ogniskowało się życie rel., zaś jego dom stał się miejscem odprawiania niektórych obrzędów. Większość c. utworzyła dynastie, przekazując swoją godność synom i zięciom. Zakładali oni nowe wspólnoty w innych miejscowościach, przyczyniając się do rozpowszechniania chasydyzmu.
C. utrzymywali dwór, składający się z grona najbliższych uczniów, zarządzającego sprawami materialnymi ’ gabaja i rodziny. Zazwyczaj przebywali tam także miejscowi i przyjezdni chasydzi, często utrzymywano ubogich. W większe święta zjeżdżały do c. grupy chasydów po błogosławieństwo i nauki (zdarzało się, że liczba przyjezdnych sięgała kilkudziesięciu tysięcy). Chociaż szabat był świętem rodzinnym, utarł się zwyczaj, że trzecią sobotnią ucztę mężczyźni spożywali u c., który nauczał i błogosławił. Po posiłku obecni starali się zabrać ze sobą choćby okruszki dotknięte ręką c. – zwyczaj ten nazywał się szirajim [hebr., resztki] i wiązał z przekonaniem o mocy modlitwy c., podkreślał też jedność i bliskość wyznawców. Radość obcowania z c., a za jego pośrednictwem – z Bogiem, chasydzi objawiali tańcem i śpiewem o charakterze ekstatycznym.

w internecie

Tekst zamieszczony obok pochodzi z książki
"Historia i kultura Żydów polskich. Słownik",
autorstwa Aliny Całej, Hanny Węgrzynek i Gabrieli Zalewskiej,
wydanej przez WSiP
Wielu z nich odwiedzało c. także w dni powszednie, pragnąc uzyskać poradę w sprawach rel. i życiowych. Wręczali wtedy gabajowi kwitlech [jid. kartkę, kwitek] z wypisaną prośbą oraz drobny datek pieniężny, zw. pidjon ha-nefesz [hebr., okup za duszę]. Nauki poszczególnych c., wygłaszane w formie przypowieści, różniły się między sobą, bowiem chasydyzm nie stworzył jednolitej doktryny. Między niektórymi dworami dochodziło do ostrych polemik, np. w poł. XIX w. między c. Chaimem Halberstamem z Nowego Sącza, który kładł duży nacisk na studiowanie Talmudu i skromny, ascetyczny styl życia, a c. Israelem Friedmanem z Sadogóry, uwielbiającym przepych, lekceważąco odnoszącym się do studiów talmudycznych, autorem wielu przypowieści. A.C.
Czy chcesz się wypowiedzieć na temat "Cadyk" ?

GMINA ŻYDOWSKA NA WYBRZEŻU

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl