SERWIS INFORMACYJNY     

SŁOWNIK

Chasydzi z Sadogóry

chasydzi z Sadogóry [jid. Sadogerer chasidim], jedna z najbardziej rozgałęzionych i wpływowych dynastii chasydzkich w Austro-Węgrzech. Jej założycielem był Israel Friedman z Różyna (Friedmann lub Fridman, 1779–1851), zw. również Israelem Różynem. Jego ojciec, Szalom Szachna z Pohrebyszcz, był synem Dow-Bera z Międzyrzecza. Israel Friedman założył wspólnotę chasydzką w Różynie. Cadykiem został ze względu na pochodzenie, a nie wykształcenie i wiedzę. Przepych jego dworu i hołdy zwolenników wzbudziły niepokój władz carskich. W 1838 został skazany na 22 miesiące więzienia pod zarzutem namawiania do zabicia żyd. donosiciela. Po odsiedzeniu wyroku Friedman opuścił zabór ros. i osiadł w Sadogórze na Bukowinie. Otoczony nimbem męczennika za wiarę zdobył jeszcze większe niż w Różynie grono wyznawców.
W swoich naukach kładł nacisk na emocjonalne, bezrefleksyjne przeżywanie religii. Uważał, że jedynie cadyk jest przygotowany do głębszego wnikania w mistyczne pisma. Znany był z wystawnego stylu życia, jego dwór naśladował siedziby galicyjskich magnatów. Był autorem utworów muzycznych, oraz popularnych przypowieści, które weszły na trwałe do chasydzkiego folkloru. Wdał się w długotrwałą polemikę z cadykiem Chaimem Halberstamem z Nowego Sącza, który potępiał przepych, jakim się otaczał, i zarzucił mu nieuctwo. Skandal pogłębił się, gdy jeden z sześciu synów Israela – Dow Ber, cadyk z Lelowa, pod wpływem ideologii haskali publicznie oświadczył, że wiara w moc cadyka oparta jest na oszustwie. Mimo że rodzina uznała go za chorego psychicznie i odizolowała od wyznawców, Halberstam oskarżył go o odstępstwo i rzucił klątwę (cherem) na całą dynastię sadogórską, która z kolei rzuciła cherem na cadyka z Nowego Sącza.

w internecie

Tekst zamieszczony obok pochodzi z książki
"Historia i kultura Żydów polskich. Słownik",
autorstwa Aliny Całej, Hanny Węgrzynek i Gabrieli Zalewskiej,
wydanej przez WSiP
Potomkowie Israela Friedmana zakładali dynastie i ośrodki chasydzkie we wsch. Galicji i w Mołdawii, m.in. w Czortkowie – Dawid Mosze (1828–1903), Israel (1854–1934); w Czerniowcach – Aron (?–1941); w Husiatyniu – Israel (1856–1949), Icchak Jakub (1900–68); w Przemyślu – Mordechaj Szalom Josef z Sadogóry (1897–?); w Bojanach – Mosze z Bojan (1881–1943), Mordechaj Szlomo (1891–1971). A.C.
Czy chcesz się wypowiedzieć na temat "Chasydzi z Sadogóry" ?

zobacz także

GMINA ŻYDOWSKA NA WYBRZEŻU

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl