SERWIS INFORMACYJNY     

SŁOWNIK

Diaspora

diaspora [gr., rozproszenie], galut [hebr.], golus [jid., wygnanie], termin stosowany na określenie skupisk żydowskich mieszkających poza Ziemią Świętą. Początki d. sięgają VI w. p.n.e., kiedy Żydzi zostali wysiedleni do Babilonii. Po upadku Drugiej Świątyni (I w. n.e.) wyznawcy judaizmu zamieszkali na całym obszarze wpływów rzym., w Rzymie, na Półwyspie Iberyjskim i w pd. Galii, Aleksandrii, Afryce Północnej, a także w Mezopotamii, na Kaukazie, w Persji, w Azji Środkowej, Indiach. Na Krymie w pierwszych wiekach naszej ery osiedliły się grupy Żydów (Krymczacy), którzy następnie przyjęli język tatarski i stworzyli odrębną kulturę lokalną. Na Kaukazie stanowili wojownicze górskie plemię pastersko-rolnicze, mówiące dialektem judeotatarskim, praktykujące wielożeństwo i zachowujące wierzenia o perskim rodowodzie.
Pierwiastki uniwersalistyczne w judaizmie, szczególnie silne w pierwszych wiekach naszej ery, spowodowały powstanie grup zjudaizowanych, takich jak Chazarowie czy etiopscy Falasze, którzy najprawdopodobniej wywodzą się od heretyckiego odłamu Kościoła koptyjskiego. Kilka odrębnych grup wyznawców judaizmu do niedawna zamieszkiwało Indie. Bnej Israel [hebr., Synowie Izraela], mówiący językiem marati, swoją genezę wiązali z wysiedlonymi przez Asyryjczyków Dziesięcioma Pokoleniami. Dzielili się na dwie kasty: czarnych i białych.
Żydzi z miasta Koczin swoje początki wiązali z działalnością handlową króla Salomona, choć bardziej prawdopodobne jest ich pochodzenie od Żydów z Półwyspu Iberyjskiego, wygnanych w końcu XV w. Grupa Żydów osiedliła się także w Chinach, w mieście Kajfeng, najwcześniej po zburzeniu Drugiej Świątyni lub w IX w., przybywszy z Persji. Utraciwszy na wiele wieków łączność ze współwyznawcami, wykształciła własną kulturę, łączącą zwyczaje chińskie z tradycją perskiego judaizmu wczesnego średniowiecza. Jej członkowie etnicznie należeli do ludności chińskiej. Prześladowana przez komunistyczne władze Chin, praktycznie przestała istnieć w okresie rewolucji kult.
Dwa największe odłamy kulturowe Żydów, sefardyjczycy i aszkenazyjczycy w średniowieczu i czasach nowożytnych zasiedliły tereny Bliskiego Wschodu, Bałkanów, Europy Zachodniej i Wschodniej. O ile w tym okresie zasadniczą tendencją było przesuwanie się centrów żyd. na wschód, o tyle począwszy od poł. XVII w. kierunek migracji zwrócił się na zachód. Żydzi przybywali wraz z pierwszymi osadnikami na nowo odkryte kontynenty obu Ameryk. Gmina żyd. w Nowym Amsterdamie (obecnie Nowy Jork) powstała już w XVII w.

w internecie

Tekst zamieszczony obok pochodzi z książki
"Historia i kultura Żydów polskich. Słownik",
autorstwa Aliny Całej, Hanny Węgrzynek i Gabrieli Zalewskiej,
wydanej przez WSiP
Najliczniejsza fala żyd. imigrantów przybyła do obu Ameryk pod koniec XIX i na pocz. XX w. Od pocz. XIX w. zasiedlali oni także Australię i inne kraje kolonizowane przez wielkie mocarstwa. Obecnie największymi skupiskami Żydów są Stany Zjednoczone (ok. 6 mln), Izrael (powyżej 3 mln), tereny byłego Związku Radzieckiego (ok. 2 mln), Francja (670 tys.), kraje Ameryki Południowej (Argentyna, Brazylia i Meksyk – razem ok. 0,5 mln), Wielka Brytania (ok. 400 tys.) i Afryka Południowa (ok. 100 tys.). W Polsce, która do 1939 była największym skupiskiem Żydów na świecie (nieco powyżej 3 mln), mieszka obecnie ok. 5–6 tys. osób pochodzenia żyd.; nie wszyscy z nich utrzymują łączność z kulturą żydowską. A.C.
Czy chcesz się wypowiedzieć na temat "Diaspora" ?

DZIEŃ JUDAIZMU

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

SZOAH

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl