SERWIS INFORMACYJNY     

SŁOWNIK

Emigracja Żydów z Polski

emigracja Żydów z Polski. Masowa emigracja Żydów z ziem pol. rozpoczęła się w XIX w. Fala pogromów oraz ’ prawa majowe przyczyniły się do gwałtownego wzrostu emigracji z ziem zaboru ros. (1871–80 ok. 40 tys. osób, 1881–90 – 135 tys., 1891–1900 – 280 tys.). Wyjeżdżano przede wszystkim do obu Ameryk, w tym gł. do Stanów Zjednoczonych, a pod koniec wieku coraz częściej do Palestyny. Na drugim miejscu pod względem liczby emigrujących Żydów znajdował się zabór austr., skąd w 1881–1910 wyjechało ok. 240 tys. osób, gł. z powodów ekon. Po I wojnie światowej kierunki emigracji żyd. uległy zmianie. Po ’ deklaracji Balfoura (1917) nasiliła się emigracja do Palestyny, natomiast spadła liczba wyjazdów do Stanów Zjednoczonych, spowodowana ograniczeniami w przyjmowaniu przybyszów z Europy (zwł. w okresie kryzysu gosp. 1929–33). Emigracja do Palestyny przybrała największe rozmiary w 1924–28, gdy wyjechało ok. 30 tys. osób, gł. z powodu ciężkiej sytuacji gosp. Polski. Następna fala emigracji miała miejsce w 1933–36 i była następstwem światowego kryzysu gosp. oraz wzrastającego antysemityzmu. Większość emigrantów jako miejsce docelowe wybierała Palestynę.
Koniec lat 30. przyniósł spadek legalnych wyjazdów w tym kierunku, w związku z ograniczeniem liczby certyfikatów (zgoda na wjazd do Palestyny wydawana była przez bryt. władze mandatowe) i zaostrzającymi się stosunkami arab.-żyd. Organizacje syjon. zaczęły wówczas organizować wyjazdy nielegalne, 22 tys. nielegalnych imigrantów dotarło do Palestyny w 1932–33. Podczas II wojny światowej emigracja Żydów ustała. Tuż po zakończeniu wojny wielu ocalałych z Zagłady opuszczało Polskę przez “zieloną granicę”. Nielegalne wyjazdy ze Związku Radzieckiego i Polski w okresie 1944–50 organizowała Koordynacja Syjonistyczna, akcję tę określając kryptonimem “Bricha” [hebr., Ucieczka]. Wyjeżdżano przez Czechosłowację i Rumunię, później również przez Niemcy. Uciekinierzy przebywali początkowo w obozach dla przesiedleńców, skąd wyjeżdżali do Palestyny, Stanów Zjednoczonych lub innych krajów (w 1945 i 1946 ok. 20 tys. osób rocznie). Po pogromie w Kielcach (4 VII 1946) emigracja nasiliła się. Organizacje żyd. uzyskały wówczas cichą zgodę władz na wyjazd Żydów przez granicę czeską i Szczecin do Europy Zachodniej. Dzięki działalności Koordynacji Syjonistycznej w 1944–47 Polskę opuściło ok. 140 tys. osób. Jednocześnie istniała możliwość emigracji legalnej, organizowanej przez Wydział Emigracyjny Centralnego Komitetu Żydów w Polsce, HIAS oraz Pal-Amt. Po 1947 te ostatnie instytucje przejęły na siebie ciężar akcji emigracyjnej (w 1947 i 1948 z paszportami legalnymi wyjechało ok. 12 tys. osób). Duże znaczenie miała też emigracja samodzielna.

w internecie

Tekst zamieszczony obok pochodzi z książki
"Historia i kultura Żydów polskich. Słownik",
autorstwa Aliny Całej, Hanny Węgrzynek i Gabrieli Zalewskiej,
wydanej przez WSiP
Po proklamowaniu państwa Izrael emigracja legalna została znacznie ograniczona przez władze komunistyczne. Dopiero w listopadzie 1949 zezwolono jednorazowo na wyjazd obywateli pol. narodowości żyd. Wydawano im specjalne “dokumenty podróży”, uprawniające do jednorazowego przekroczenia granicy – bez prawa powrotu. Wyjeżdżający tracili automatycznie obywatelstwo pol. Zgodę na wyjazd uzyskało ok. 30 tys. osób; wielu chętnym odmówiono. W następnych latach emigracja żyd. zmniejszyła się, dopiero lata 1956–60 przyniosły liberalizację w tym zakresie (wyemigrowało wówczas ponad 30 tys. Żydów, w tym większość repatriantów ze Związku Radzieckiego). Ostatnią falę emigracji żyd. z Polski zapoczątkowały wydarzenia ’ marca 1968. W wyniku nagonki antysem., zwolnień z pracy i szykan w 1968–70 opuściło Polskę 15–20 tys. osób pochodzenia żyd., większość głęboko związana z Polską. Zob. alija; emigracyjne towarzystwa żydowskie w Polsce. G.Z.
Czy chcesz się wypowiedzieć na temat "Emigracja Żydów z Polski" ?

zobacz także

GMINA ŻYDOWSKA NA WYBRZEŻU

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl