SERWIS INFORMACYJNY     

SŁOWNIK

Jom Kipur

Dziesięć dni, które dzielą Rosz ha-Szana od Jom Kipur to czas, w którym Bóg podejmuje decyzję dotyczącą dalszych ludzkich losów. Ten okres ważenia się przyszłości to tzw. Straszne Dni, Jomim Noraim. W synagogach odmawia się modlitwy pokutne, dodaje się do nich prośby o wybaczenie win i akty skruchy.

Prawdziwa, głęboka skrucha religijna, teszuwa to jednocześnie wyznanie win i grzechów, jakie się popełniło, jak i pełna świadomość upadku moralnego, który temu nagannemu zachowaniu towarzyszył. Jedyną drogą do odnowy etycznej jest prośba o wybaczenie. Za grzechy popełnione przeciwko Bogu prosi się Go w bezpośredniej modlitwie o przebaczenie. Za przewiny wobec ludzi należy przepraszać bezpośrednio tych, których się skrzywdziło - gdy człowiek wybaczy, wybaczy również Bóg.

Jom Kipur to Sądny Dzień, szczyt pokuty, skruchy, żalu i rozliczania się ze swoim dotychczasowym życiem. Tego dnia obowiązuje zakaz mycia się, noszenia skórzanego obuwia, namaszczania się i uprawiania seksu. Obowiązuje również ścisły, całodobowy post, w trakcie którego nie wolno wziąć do ust więcej pożywienia niż kęs większy od daktyla i nie wolno wypić więcej płynów niż pojedyńczy haust wody. Dlatego w wieczór rozpoczynający święto należy najeść się do syta, aby późniejszy post nie osłabił zbytnio organizmu.

Jom Kipur to także dzień pamięci o zmarłych. Wieczorem, tuż przed rozpoczęciem święta zapala się świece pamięci za dusze najbliższych krewnych.

Nabożeństwo w synagodze rozpoczyna się od przeniesienia zwojów Tory z Aron ha-Kodesz na bimę. Mężczyźni, którzy oprócz tałesów tego dnia ubierają biały kitł symbolizujący całun śmiertelny, intonują uroczystą pieśń-modlitwę Kol Nidre którą zazwyczaj (w kulturze Żydów aszkenazyjskich) trzykrotnie się powtarza. Po Kol Nidre, bijąc się w piersi, odmawia się Aszamnu (hebr. Zgrzeszyliśmy). Jest to spowiedź publiczna, będąca wyliczeniem wszelkich grzechów, jakie człowiek może popełnić. Następne modlitwy wychwalają boże miłosierdzie i wyrażają nadzieję, że Bóg zlituje się nad słabymi grzesznikami.

Do ceremonii tego nabożeństwa należy również wznoszenie modłów za dusze zmarłych Izkor (hebr. Pamiętaj).

Nabożeństwo odprawiane następnego dnia, trwa od świtu do zmroku i składa się na nie czytanie rozdziału Talmudu dotyczącego służby świątynnej odprawianej w tym dniu. W chwili, gdy odczytuje się fragment opisujący chwilę, gdy kapłan wymawiał imię Boga, wszyscy obecni w synagodze mężczyźni padają na twarz. Jest to jedyna w roku liturgicznym chwila, gdy pada się na kolana, gdyż wszystkie inne modlitwy wygłaszane są siedząc lub stojąc. Nabożeństwo kończy modlitwa Neila (hebr. Zamknięcie wrót). Jest to ostatni moment na wyrażenie skruchy i pokutę. Po słowach: "Ojcze nasz, Królu nasz, zapisz nas do Księgi Życia przebacz i odpuść nam" rozlegał się dźwięk szofaru i błaganie o otwarcie bram łaski.
Jom Kipur kończy się razem z pojawieniem się na niebie pierwszej gwiazdy. Wtedy można wrócić do domu i zjeść pierwszy, po całodobowym poście posiłek, na który składają się ciasta (najczęściej piernik na miodzie), owoce oraz ryby na słodko z bakaliami.

Wśród Żydów aszkenazyjskich żywy pozostał zwyczaj kaparot, będący nawiązaniem do obrzędu świątynnego, w trakcie którego kapłan przekazywał grzechy całego narodu na kozła ofiarnego przeznaczonego dla Azazela. Po zakończeniu rytuału odprowadzano zwierzę poza mury miasta i przepędzano na pustynię. Uroczystość kaparot polega na tym, że mężczyzna trzymając nad swoją głową białego koguta (kobieta białą kurę) wygłasza formułę: "Oto mój zastępca, to moja pokuta. Ten ptak pójdzie na śmierć, ja dostąpię życia w pokoju". Następnie ptaka się zabija i albo oddaje biedakom, albo zostawia na posiłek po Jom Kipur, a jego równowartość rozdaje na rzecz najuboższych.

Trzeba dodać, że Dzień Sądu ma tak wielki ładunek emocjonalny, że do synagogi udają się nawet ci, którzy na codzień nie przestrzegają zasad judaizmu. Dla wielu osób udział w całodziennym, pełnym skupienia nabożeństwie robi tak wielkie wrażenie, że wkraczają w nowy rok ze świadomością oczyszczennia duszy i szczerą chęcią poprawy i zmiany swojego życia.

(kw)

Zapraszamy do dyskusji na temat "Jom Kipur"

zobacz także

GMINA ŻYDOWSKA NA WYBRZEŻU

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl