SERWIS INFORMACYJNY     

SŁOWNIK

Judenrat

Judenrat [niem., rada żydowska], forma administrowania skupiskami żydowskimi w gettach, wprowadzona przez hitlerowców w 1939. W praktyce władza J. była ograniczona do wykonywania zarządzeń okupantów. Na prezesów J. Niemcy powoływali zwykle przedwojennych działaczy społ., którzy dobierali pozostałych członków rad, zatwierdzanych przez okupanta. Zwierzchnictwo nad J. sprawowały niem. władze administracyjne, a w większych miastach specjalnie utworzone urzędy, np. w Warszawie Urząd Komisarza Dzielnicy Żydowskiej, podlegający gubernatorowi dystryktu warszawskiego. W Łodzi i w paru innych miastach odpowiednie urzędy, zw. Gettoverwaltung [niem., zarząd getta], podlegały burmistrzom. J. otrzymywały także rozkazy bezpośrednio od SS i Gestapo.
Zasadnicze decyzje regulujące życie w gettach podejmowały władze niem., a kompetencje J. ograniczały się do spraw wykonawczych i administracyjnych (ewidencja ludności, zaopatrzenie w żywność, węgiel i inne towary, podatki, oświata, życie rel., pochówki itd.) oraz opieki społ. i zdrowotnej. Ponadto J. zobowiązane były do dostarczania robotników, organizowania wysyłki ludzi do obozów pracy, zbierania i przekazywania kontrybucji, zbiórki kosztowności, mebli, futer itp. W późniejszym okresie były zmuszone do współpracy przy organizowaniu deportacji do obozów zagłady. J. częściowo podlegała służba porządkowa, jednostki policyjne wewnątrz getta, pozbawione prawa używania i posiadania broni. Wykorzystywano je do rekwizycji, łapanek, eskortowania przesiedleńców oraz w akcjach deportacyjnych. Większość zarządów J. starała się lawirować między żądaniami Niemców a obroną więzionych w gettach Żydów, wierząc, że kolejne kompromisy umożliwią uratowanie choćby części ludności.

w internecie

Tekst zamieszczony obok pochodzi z książki
"Historia i kultura Żydów polskich. Słownik",
autorstwa Aliny Całej, Hanny Węgrzynek i Gabrieli Zalewskiej,
wydanej przez WSiP
Postawy poszczególnych członków J. były jednak zróżnicowane. Przewodniczący J. w Warszawie, A. Czerniaków utrzymywał kontakty z działaczami konspiracji, organizował pomoc społ. i wspierał opór cywilny. Był jednak przeciwny koncepcji walki zbrojnej, a postawiony przed koniecznością przygotowania deportacji do obozu zagłady, popełnił samobójstwo. Ch. Rumkowski, stojąc na czele J. w Łodzi, niemal do końca organizował wywózki, starając się uchronić przed nimi wybrane grupy ludności. Niektórzy działacze J. wykorzystywali swoje stanowiska do wzbogacenia się czy ochrony własnej rodziny. G.Z.
Czy chcesz się wypowiedzieć na temat "Judenrat" ?

GMINA ŻYDOWSKA NA WYBRZEŻU

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl