SERWIS INFORMACYJNY     

SŁOWNIK

Kabała

kabała [hebr. kabala = przyjmowanie tradycji], ezoteryczny i mistyczny nurt judaizmu, powstały w średniowiecznej Hiszpanii. Na ukształtowanie tego nurtu miały wpływ filozofia gr., zwł. pitagorejczyków, Platona i Plotyna, a także wczesnośredniowieczna gnoza. Spekulacje mistyczne opierały się na założeniu, że spisana spuścizna rel. zawiera tajemne znaczenia, których poznanie daje możliwość wpływania na losy świata. Najstarszym znanym dziełem, które dało początek koncepcjom k. jest Sefer Jecira [hebr., Księga Stworzenia], pochodząca z III/IV w.
Terminu “k.” na oznaczenie ezoterycznych spekulacji dotyczących Boga i stworzonego świata jako pierwszy używał Icchak Ślepy, żyd. mistyk z Prowansji, działający w XII w., prawdopodobny autor dzieła Sefer ha-bahir [hebr., Księga Jasności]. Koncepcje kabalistyczne uformowały się w zwarty system w średniowiecznej Hiszpanii (XIII–XV w.). Działał tu Nachmanides, Szlomo ibn Gabirol, Azriel z Gerony, Abraham Abulafia, Mosze de Léon (prawdopodobnie autor księgi Zohar). W poszczególnych miastach powstawały bractwa kabalistów, ukazywały się poświęcone k. dzieła. Spekulacje kabalistyczne rozwijane były w dwóch równoległych nurtach. Pierwszy starał się wyjaśnić istotę Boga, proces stworzenia świata (Sefira), cel istnienia materii oraz człowieka, powstanie zła, sposób objawienia Boga w świecie stworzonym, a wreszcie odkupienie przez Mesjasza. Drugi nurt, ściśle ezoteryczny, uczył mistycznych praktyk umożliwiających wtajemniczonym połączenie się z bogiem (lub jego ostatnią emanacją, Szechiną), a także magii. Podstawową rolę odgrywała w nim kontemplacja liter Tory oraz boskich imion (imiona Boga), ekstatyczna modlitwa, a także kombinacje liter i liczb oraz studiowanie ich zestawień (gematria).

w internecie

Tekst zamieszczony obok pochodzi z książki
"Historia i kultura Żydów polskich. Słownik",
autorstwa Aliny Całej, Hanny Węgrzynek i Gabrieli Zalewskiej,
wydanej przez WSiP
Po wygnaniu Żydów z Hiszpanii (1492) jednym z ważniejszych ośrodków kabalistycznych stało się palestyńskie miasto Safed, gdzie w XVI w. działał Icchak Luria. Rozwinął on teorię boskich emanacji w procesie stworzenia. Jego koncepcje legły u podstaw dwóch herezji judaistycznych (sabataizm, frankizm) oraz chasydyzmu. W XVI w. k. była praktykowana we Włoszech, w Pradze, w Polsce i wśród Żydów niem. Wywarła wpływ na mistycyzm islamski i chrześc., a także na ezoteryczne, pozostające na uboczu, kierunki kultury chrześc., takie jak alchemia, mistycyzm masoński w XVIII w., mistyczne spekulacje romantyków (np. towianizm i mesjanizm pol.), czy wreszcie dziewiętnastowieczna teozofia. A.C.
Czy chcesz się wypowiedzieć na temat "Kabała" ?

zobacz także

GMINA ŻYDOWSKA NA WYBRZEŻU

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl