SERWIS INFORMACYJNY     

SŁOWNIK

Komunizm a Żydzi

komunizm a Żydzi. Propaganda antysem. oskarżała Żydów o dążenia wywrotowe oraz stworzenie komunizmu, szermując zbitką pojęciową “żydokomuna”. Oskarżenia te sięgają początków ideologii antysem. W 1893 franc. publicyści, D. Mariott i A. Lemni, powtórzyli sformułowane przez ks. A. Barruela w 1797 zarzuty, że Żydzi wywołali rewolucję franc. Wkrótce większość publikacji antysem. snuła wywody o “żydomasonerii”, tajnym związku zdominowanym przez Żydów i dążącym do podboju świata. Oskarżano ich o “wrodzone” skłonności radykalne, dążenia do obalenia ustalonego porządku. Nośność takich stwierdzeń wynikała z popularności spiskowej wizji świata. Każdy przypadek Żyda rewolucjonisty tłumaczono sobie jako potwierdzenie tej wizji. Pod koniec XIX w. wielu zasymilowanych inteligentów popierało liberalizm, a także socjalizm. Kierunki te deklarowały walkę o równe prawa dla wszystkich obywateli, ogólnoludzkie braterstwo. Wiara w te ideały przejawiała się w różnych kierunkach polit. i zjawiskach kulturowych. Przykładami mogą być działalność L. Zamenhofa, twórcy języka esperanto, ruch pacyfizmu, teozofia, a także lewicowe utopie proletariackiego sojuszu. Podzielał ją K. Marks, którego przyjęło się uważać za twórcę ideologii socjalizmu i komunizmu, R. Luksemburg, współtwórczyni Socjal-Demokracji Królestwa Polskiego i Litwy (SDKPiL), sceptyczna wobec powstających po I wojnie światowej państw nar., ale równie krytyczna wobec przewrotu bolszewickiego w Rosji. Można spekulować, że dla Żydów zamieszkujących różne kraje postulat federacji narodów, głoszony przez bolszewików, mógł być atrakcyjny, jednak większość populacji żyd. w owych czasach żyła według tradycyjnych norm obyczajowych i obce jej było zaangażowanie polit. W kręgach inteligenckich zaś atrakcyjniejsze było rodzące się żyd. poczucie nar. Z nadzieją przyjęto natomiast uzyskanie równych praw, a także udział działaczy żyd. pochodzenia we władzach radz.
Mitem jest jednak przekonanie, że cała ludność żyd. popierała komunizm w Związku Radzieckim. Nigdy też Żydzi nie zdominowali żadnej z europejskich partii lewicowych, choć działacze pochodzenia żyd. zaznaczyli swoją obecność w większości z nich. A. Warski (1868–1937) był jednym z inicjatorów połączenia w 1918 SDKPiL z Polską Partią Socjalistyczną-Lewicą oraz utworzenia Komunistycznej Partii Robotniczej Polski (później Komunistycznej Partii Polski, KPP). Szacunkowo ok. 20% członków tej partii było pochodzenia żyd. Znacznie mniej należało do Komunistycznej Partii Zachodniej Białorusi i Zachodniej Ukrainy, toteż po ich przyłączeniu do KPP (1923) udział Żydów wynosił 7%. KPP była jednak partią marginalną, nie cieszyła się dużym poparciem ani w społeczeństwie pol., ani żyd. W 1938 została rozwiązana przez Międzynarodówkę Komunistyczną z polecenia Stalina. Zbitka pojęciowa “żydokomuna” umocniła się w niektórych kręgach pol. społeczeństwa po II wojnie światowej, chociaż udział osób pochodzenia żyd. we władzach partii i państwa nie mógł być duży, choćby ze względu na niewielką liczbę ocalonych z Zagłady. Według notatki B. Bieruta, na początku 1946 na 28 tys. pracowników aparatu bezpieczeństwa było 438 Żydów, zaś na stanowiskach kierowniczych 57 na 500 osób (stanowiło to ok. 11%). W 1947 w urzędach państwowych na wszystkich szczeblach zatrudnionych było nieco powyżej 3 tys. osób pochodzenia żyd., co stanowiło znikomy odsetek ponad stutysięcznej grupy urzędników. Później liczba ta spadała, gł. w wyniku emigracji ludności żyd. oraz czystek przeprowadzanych przez władze.

w internecie

Tekst zamieszczony obok pochodzi z książki
"Historia i kultura Żydów polskich. Słownik",
autorstwa Aliny Całej, Hanny Węgrzynek i Gabrieli Zalewskiej,
wydanej przez WSiP
W 1947 do żyd. Frakcji Polskiej Partii Robotniczej należało 7 tys. osób. Partie żyd. (gł. syjonistyczne) liczyły wówczas w sumie ok. 19 tys. członków. Zarzut o szerokim poparciu komunizmu przez ludność żyd. był mocno przesadzony. Szermowały nim środowiska prawicowe, rozpowszechniony był wśród tych wszystkich, którzy wrogo przyjęli rządy komunistyczne i nie mogli zrozumieć, że znajdowały one pewne poparcie społ. Wkrótce zaczęły posługiwać się tym zarzutem niektóre grupy działaczy Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (w 1956, a szczególnie w czasie tzw. wydarzeń marcowych w 1968). Manipulacja antysem. przyczyniła się do trwałości i rozpowszechnienia stereotypu “żydokumuny”. Za jego pomocą wyjaśniano “błędy i wypaczenia” reżymu stalinowskiego, niepowodzenia polit., niezadowolenie społ. Jego współczesnym echem jest podzielane przez część społeczeństwa fałszywe przekonanie o dużym udziale osób pochodzenia żyd. we władzach III Rzeczypospolitej (według badań socjologicznych 35% ankietowanych w 1993 uważało, że Żydzi mają w naszym kraju “zbyt wielki wpływ na życie polityczne”). Trwałość takich przekonań i ich brak związku z rzeczywistością dowodzi ich frustracyjnego pochodzenia. Zob. socjalizm a Żydzi. A.C.
Czy chcesz się wypowiedzieć na temat "Komunizm a Żydzi" ?

GMINA ŻYDOWSKA NA WYBRZEŻU

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl