SERWIS INFORMACYJNY     

SŁOWNIK

Leżajsk

Leżajsk [jid.: Lizansk, Lezansk], miasto w woj. podkarpackim. Prawa miejskie otrzymało pod koniec XIV w. Pierwsza wzmianka dotycząca Żydów pochodzi z 1521. W wykazie podatkowym z 1538 wymieniono siedem rodzin żyd., w 1563 było ich 20. Z pocz. XVII w. pochodzą informacje o ulicy żyd. i synagodze. Podstawą egzystencji tutejszych Żydów było rzemiosło, handel i działalność kredytowa. W źródłach z poł. XVII w. wymienieni są rzemieślnicy 51 profesji, wśród nich rzeźnicy, stolarze, a nawet lekarze. W 1635 Władysław IV nadał im prawo warzenia i szynkowania piwa i miodu.
Oprócz handlu lokalnego zajmowali się sprzedażą bydła, skór i ryb na targach i jarmarkach w odleglejszych miejscowościach. Dzierżawili cła i myta. Według wykazu pogłównego z 1765 w L. i sąsiadujących wsiach mieszkało 909 Żydów. W końcu XVIII w. osiedlił się tu rabi Elimelech, jeden z twórców i propagatorów chasydyzmu, miasto stało się jednym z gł. centrów tego ruchu. W 1800 mieszkało tu ok. 2 tys. Żydów (38% wszystkich mieszkańców). Od 1815 miasto znalazło się w granicach Królestwa Polskiego. Przez cały XIX i XX w. miało charakter prowincjonalny, najważniejsze dla jego gospodarki było istnienie dużego browaru. W 1921 ludność żyd. liczyła nieco powyżej 1,5 tys. (31% populacji miasta), zaś w 1939 – ok. 3 tys.

w internecie

Tekst zamieszczony obok pochodzi z książki
"Historia i kultura Żydów polskich. Słownik",
autorstwa Aliny Całej, Hanny Węgrzynek i Gabrieli Zalewskiej,
wydanej przez WSiP
Po wkroczeniu wojsk niem., w październiku 1939 część ludności żyd. została deportowana do radz. strefy okupacyjnej. Pozostałych w 1940 stłoczono w getcie, a w 1942 zamordowano w obozach zagłady. Wojnę przeżyło kilkuset Żydów spośród wysiedlonych do Związku Radzieckiego. Oryginalny nagrobek Elimelecha z 1776 jest jedynym zabytkiem żyd. sztuki sakralnej, który zachował się do dziś i nadal jest celem pielgrzymek chasydów. Cmentarz żyd., na którym się znajdował, oraz drewnianą synagogę zniszczyli hitlerowcy, a macewy zostały użyte do brukowania ulic. H.W.

Czy chcesz się wypowiedzieć na temat "Leżajsk" ?

GMINA ŻYDOWSKA NA WYBRZEŻU

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl