SERWIS INFORMACYJNY     

SŁOWNIK

Nauka

nauka. Żydzi i osoby pochodzenia żyd. odegrali ważną rolę w rozwoju n. światowej i pol. W 2. poł. XIX w. równolegle zachodziły w Polsce procesy emancypacji różnych warstw społeczeństwa oraz formowania się klasy inteligencji, która pozostała długo otwarta dla awansujących grup społ., w tym dla asymilujących się Żydów. Nie sposób wymienić wszystkich, którzy wnieśli wkład w poszczególne dziedziny wiedzy. Istniały jednak działy n., w których odegrali oni bardzo ważną rolę. Do nich zaliczyć można prawo, n. ekon., medycynę. Wśród prawników w Galicji działał E. Rittner (1845–99), specjalizujący się w prawie kościelnym; J.M. Rossenblatt (1853–1917); R. Taubenschlag (1881–1958), znawca prawa rzymskiego; M. Allerhand (1869–1942), członek Komisji Kodyfikacyjnej RP i Trybunału Stanu. Z kręgów prawniczych wywodził się J. Kirszrot (1842–1906), pionier spółdzielczości w Polsce. Wielu wybitnych prawników i adwokatów brało udział w życiu politycznym kraju, np. J.A. Cohn (1842–1906) czy H. Lieberman (1870–1941).
Wśród ekonomistów dużą rolę odegrał S.A. Kempner (1857–1924), autor Dziejów gospodarczych Polski porozbiorowej i wydawca Encyklopedii handlowej oraz L. Caro (1864–1939), profesor uniwersytetu we Lwowie. Wśród lekarzy-neurologów poczesną pozycję zajmują H. Nusbaum (1849–1937), S. Goldflam (1852–1932), E. Flatau (1868–1932), M. Minkowski (1884–1972). Jednym z największych anatomów XIX w. był Ludwik M. Hirszfeld (1816–76), zaś Ludwik Hirszfeld (1884–1954), mikrobiolog, wniósł znaczny wkład w rozwój wiedzy o chorobach zakaźnych i serologii. Ze znakomitych rodów, które na trwałe zapisały się w dziejach kultury i n. pol., pochodzili L. Natanson (1822–96) i Z. Kramsztyk (1848–1920). Pośród zoologów jednym z wybitniejszych był J. Nusbaum-Hilarowicz (1859–1917), a wśród botaników – E. Strasburger (1844–1912), twórca anatomii porównawczej i rozwojowej roślin, prowadzący swoje badania w Niemczech. Do n. ścisłych wielki wkład wnieśli S. Dickstein (1851–1939), A. Loewy (1882–1961) – matematycy; M. Centnerszwer (1874–1944), fizykochemik, W. Szeliga (1864–1937), fizyk. W dziedzinie historii poczesną pozycję zajmują: L. Finkel (1858–1930), Sz. Askenazy (1866–1936) i M. Handelsman (1882–1945).

w internecie

Tekst zamieszczony obok pochodzi z książki
"Historia i kultura Żydów polskich. Słownik",
autorstwa Aliny Całej, Hanny Węgrzynek i Gabrieli Zalewskiej,
wydanej przez WSiP
W dziedzinie badań literackich: H. Biegeleisen (1855–1934) i J. Kleiner (1886–1957), obaj specjalizujący się w literaturze romantycznej; W. Feldman (1868–1919), autor opracowań dotyczących pol. myśli polit. oraz modernizmu w literaturze. Zasadnicze znaczenie dla pol. folklorystyki posiadają prace S. Adalberga (1868–1939), filologa i autora Księgi przysłów, przypowieści i wyrażeń przysłowiowych polskich. Na trwałe do rozwoju socjologii, tak pol., jak i światowej, wpisał się L. Gumplowicz (1838–1909). Pionierem socjologii teatru był A. Hertz (1895–1983). Idee współpracy i przyjaźni między narodami propagował twórca międzynarodowego języka esperanto L. Zamenhof (1857–1917). Ponadto działało w naszym kraju wielu architektów, plastyków i artystów pochodzenia żyd., którzy współtworzyli rozmaite nurty pol. i żyd. kultury, zwł. awangardę okresu międzywojennego. G.Z.
Czy chcesz się wypowiedzieć na temat "Nauka" ?

zobacz także

GMINA ŻYDOWSKA NA WYBRZEŻU

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl