SERWIS INFORMACYJNY     

SŁOWNIK

Nowy Sącz

Nowy Sącz [jid.: Sanc, Najsanc, Naja Sandec], miasto w woj. małopolskim. Lokowane w 1292, usytuowane przy szlaku handlowym prowadzącym z Węgier do Krakowa i nad Bałtyk. W średniowieczu odgrywało ważną rolę jako ośrodek handlu, zwł. solą, miedzią i skórami, a także produkcji sukna i płótna. Żydzi przebywali tu przynajmniej od poł. XV w. Z 1503 pochodzi informacja o okuliście Abrahamie. Nie wiadomo, czy istniała wówczas gmina. W XVI w. miasto otrzymało przywilej de non tolerandis Judaeis, ale zapewne nie był on przestrzegany. Wprawdzie Żydzi nie zostali wymienieni w lustracji z 1581, jednak kilka lat później zostali zobowiązani przez Zygmunta III Wazę do udziału w naprawie murów miejskich. W 1600 uzyskali plac pod budowę synagogi.
Rozwój osadnictwa żyd. nastąpił w 2. poł. XVII w. Król Michał Korybut Wiśniowiecki, pragnąc przyczynić się do odbudowy miasta zniszczonego podczas “potopu” szwedzkiego, nadał Żydom przywilej, który zezwalał im wznieść domy, z zastrzeżeniem, aby nie znalazły się one w sąsiedztwie domów chrześcijan. Pozwolił także na prowadzenie działalności handlowej, przy czym nadmieniał, że nie może to się stać ze szkodą dla kupców chrześc. W 1765 mieszkało w N.S. ponad 600 Żydów. Wielu napłynęło do miasta po włączeniu go do Austrii w wyniku rozbiorów. W 1888 społeczność żyd. liczyła już ok. 5,2 tys. osób (46% mieszkańców). Żydzi zajmowali się gł. handlem (drewnem i zbożem), a także rzemiosłem. W XIX w. N.S. został jednym z ważniejszych ośrodków chasydyzmu, oddziałującym na całą Galicję. Dwór miejscowego cadyka przyciągał licznych przybyszy (chasydzi z Nowego Sącza).

w internecie

Tekst zamieszczony obok pochodzi z książki
"Historia i kultura Żydów polskich. Słownik",
autorstwa Aliny Całej, Hanny Węgrzynek i Gabrieli Zalewskiej,
wydanej przez WSiP
W 2. poł. XIX w. miasto stało się ważnym węzłem kolejowym, w którym krzyżowały się linie podkarpacka i prowadząca z Tarnowa na Słowację. Przyczyniło się to do ożywienia gosp. Pod koniec XIX w. powstały tu duże warsztaty kolejowe, fabryka maszyn rolniczych, przetwórnia owoców. W okresie międzywojennym działała jesziwa, szkoły Tarbutu i Bejs Jakow oraz kluby sportowe. W 1939 w N.S. mieszkało ok. 10 tys. Żydów (30% mieszkańców). W kilka miesięcy po wkroczeniu do miasta Niemcy założyli obóz pracy przymusowej, a w sierpniu 1941 utworzyli getto. W sierpniu 1942 większość jego mieszkańców w ciągu kilku dni została wywieziona do obozu zagłady w Bełżcu.
H.W.

Czy chcesz się wypowiedzieć na temat "Nowy Sącz" ?

zobacz także

GMINA ŻYDOWSKA NA WYBRZEŻU

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl