SERWIS INFORMACYJNY     

SŁOWNIK

Przysucha

Przysucha [jid. Pszische], miasto w woj. mazowieckim, pow. radomskim. Założone w 1713 (formalnie lokowane w 1745) przez Antoniego Czermińskiego, który zamierzał tu wybudować zakłady metalowe produkujące broń. W tym celu sprowadził rzemieślników: Niemców, Żydów i Polaków. Każda grupa narodowościowa otrzymała teren pod zabudowę wraz z odrębnym rynkiem, ale pod koniec XVIII w. podział ten już praktycznie nie istniał. Najliczniejszą grupę ludności stanowili wówczas Żydzi, którzy mieszkali we wszystkich częściach miasteczka (w 1777 – 85 rodzin, ok. 55% ogółu mieszkańców).
Gmina żyd. została utworzona tuż po założeniu miasta, wkrótce powstał cmentarz, a w 1777 zbudowano okazałą murowaną synagogę. Miasteczko szybko się rozwijało, było ważnym ośrodkiem handlu. Po kongresie wiedeńskim znalazło się w Królestwie Polskim. Rozwojowi gosp. towarzyszył wzrost liczby ludności. W 1820 liczyło 1755 mieszkańców, w tym 1150 Żydów (65%). Do takiego stanu przyczyniło się powstanie w P. w końcu XVIII w. jednego z najważniejszych ośrodków chasydyzmu (’ chasydzi z Przysuchy). W XIX w. miasto nadal było ośrodkiem produkcji metalowej, czynna była walcownia i odlewnia, działali liczni rzemieślnicy zajmujący się obróbką żelaza, jednak w 2. poł. XIX w., ze względu na oddalenie od linii kolejowej i rynków zbytu, straciło na znaczeniu. W poł. XIX w. Żydzi stanowili ok. 75% mieszkańców P.; w 1939 mieszkało ich tu ok. 2,5 tys. (ok. 65%).

w internecie

Tekst zamieszczony obok pochodzi z książki
"Historia i kultura Żydów polskich. Słownik",
autorstwa Aliny Całej, Hanny Węgrzynek i Gabrieli Zalewskiej,
wydanej przez WSiP
W czasie II wojny światowej Niemcy utworzyli getto, do którego przesiedlono ludność żyd. z okolicznych miasteczek, a także z Płocka. Znalazło się w nim ok. 5 tys. osób. Getto zostało zlikwidowane w październiku 1942, a większość jego mieszkańców wywieziono do obozu zagłady w Treblince. W P. zachowała się późnobarokowa synagoga, a także zrujnowany dom cadyka. Na cmentarzu znajdują się ohele miejscowych cadyków oraz nagrobki z 2. poł. XVIII wieku. H.W.
Czy chcesz się wypowiedzieć na temat "Przysucha" ?

GMINA ŻYDOWSKA NA WYBRZEŻU

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl