SERWIS INFORMACYJNY     

SŁOWNIK

Rosz ha-Szana

Początek żydowskiego nowego roku przypada pierwszego dnia miesiąca tiszri. Poprzedzający go miesiąc elul jest okresem, w którym należy zrobić rachunek sumienia z wszystkich swoich poczynań kończącego się roku, a także poprzez akty skruchy przygotować się do mającej nastąpić w Rosz ha-Szana decyzji Boga o dalszym życiu lub śmierci człowieka.

W miesiącu elul, po porannych modlitwach dmie się w róg barani szofar, a w tygodniu bezpośrednio poprzedzającym Rosz ha-Szana odmawia modlitwę slichot, w której błaga się o przebaczenie, odpuszczenie grzechów i łaskę przy wydawaniu wyroku.

Dęcie w barani róg ma głęboko symboliczne znaczenie: jego trzy podstawowe dźwięki: tekija (ciągły) szewarim (trzy krótkie) i terua (dziewięć krótkich dźwięków) są odzwierciedleniem trojakiego znaczenia tego święta - jako rocznicy stworzenia świata, sądu nad ludźmi i dzień odnowienia więzi między Bogiem a Izraelem. W tym czasie odwiedza się też groby zmarłych, aby prosić ich o wstawiennictwo u Boga.
Z tym świętem związane jest wiele charakterystycznych obyczajów. W erew Rosz ha-Szana trzeba dokonać rytualnej kąpieli w mykwie, dzięki czemu osiąga się stan duchowego oczyszczenia, należy też ostrzyc się i założyć nowy, odświętny strój w jasnych barwach.

Synagoga również przybiera odświętny wygląd: Aron ha-Kodesz przysłania się białym parochetem, białe też są okrycia pulpitów na bimie i meil (sukienka, czyli aksamitny lub jedwabny futerał na zwoje Tory), bowiem biel jest symbolem czystości, bezgrzeszności i niewinności. Odmawiane tego dnia modlitwy odzwierciedlają poważny charakter święta - ich słowa zawierają prośby o życie i zdrowie dla siebie i najbliższych, są pełne pokory i skruchy za wszelkie popełnione grzechy. Jedna z modlitw zawiera prośbę: "Wspomnij nas na życie, Panie Królu nasz i zapisz nas do Księgi Życia". Słowa te powtarzane są wielokrotnie, gdyż w to święto Bóg zapisuje losy ludzi do Księgi Życia (sprawiedliwych) lub do Księgi Śmierci (grzeszników), natomiast wyroki dla reszty ludzi podejmowane są w Jomim Noraim, dziesięć dni dzielące Rosz ha-Szana od Jom Kipur. Słowa te stały się również życzeniem składanym tego dnia spotkanym znajomym: "leszana towa tikkatewu" - obyś został zapisany na dobry rok!
Stałym obyczajem związanym z Rosz ha-Szana jest taszlich, czyli wyrzucanie zawartości kieszeni do wody - rzeki, stawu, źródła. Ten gest symbolizuje odrzucanie i pozbawianie się grzechów. Deklamuje się wtedy fragment proroctwa Micheasza: "Ulituje się znowu nad nami, zetrze nasze nieprawości i wrzuci w głębokości morskie wszystkie nasze grzechy".

Po powrocie do domu zasiada się do uroczystego posiłku, na który składają się pokarmy symbolizujące początek roku - na przykład potrawkę z głowy jagnięcia lub ryb, w myśl maksymy "zaczynajcie rok od głowy, a nie od nóg".

Istnieje też przekonanie, że nadchodzący rok będzie taki, jakie dania pojawią się na świątecznym stole. Z tego powodu w Rosz ha-Szana zabronione jest jedzenie potraw gorzkich, kwaśnych i słonych, gdyż zwiastowałoby to rok pełen goryczy, kłótni i łez. Dlatego to święto jest jedynym dniem w roku, kiedy przy odmawianiu błogosławieństwa nad chlebem nie soli się chałki, ale zanurza ją w miodzie. Na stole nie może też zabraknąć jabłek z miodem, rodzynek i daktyli. Oprócz nich, pojawiają się także winogrona i granaty, które poprzez swoją budowę (wielość w jedności) symbolizują duchowe jednoczenie się narodu żydowskiego z Bogiem.

(kw)

Zapraszamy do dyskusji na temat "Rosz ha-Szana"

zobacz także

GMINA ŻYDOWSKA NA WYBRZEŻU

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl