SERWIS INFORMACYJNY     

SŁOWNIK

Sabataizm

sabataizm, mesjanistyczny ruch religijny, uznany za herezję judaizmu. Powstał w Turcji w XVII w., czerpiąc z luriańskiej interpretacji kabały (Icchak Luria). Założycielem i przywódcą ruchu był Szabtaj Cwi. Ideologia s., sformułowana przez Natana z Gazy (1643–80), koncentrowała się wokół zagadnień genezy zła, grzechu i powszechnego zbawienia, rozwijając kabalistyczne spekulacje Lurii. Stworzenie świata rozpoczęło historię, ale spowodowało oddzielenie boskich sefirot (sefira), zaś ’ Szechina została uwięziona w świecie materialnym, “skorupie zła”. Sabataiści wierzyli, że odwrócenie tego procesu, doprowadzenie do ponownego połączenia Szechiny z sefirą Tiferet, jest możliwe poprzez wydobycie “boskich iskier” ze “skorupy zła”. Dokonywali tego Żydzi przestrzegając nakazów rel., a także w toku swojej historii, która odwzorowuje “wygnanie” Boga w czasie emanacji sefirot.
Wyznawcy judaizmu musieli uchodzić najpierw z Jerozolimy, potem z Hiszpanii, po to, by w czasie wędrówek wydobyć jak najwięcej “boskich iskier”. Jednak uwięzione były one także w “skorupach”, które pozostawały poza zasięgiem pobożnych Żydów, “na dnie grzechu”. Szabtaj Cwi z wybranymi zwolennikami, schodząc “na dno grzechu”, miał wydobyć je z oków i kończąc cały proces – spowodować nadejście epoki mesjańskiej. Początkowo wierzył, że nastąpi to w 1666, stąd ostentacyjne łamanie rel. praw judaizmu, które należały do “starego”, “przedmesjańskiego” porządku. Gdy proroctwo nie ziściło się, a Szabtaj Cwi został aresztowany i postawiony wobec przymusu przyjęcia islamu, uznał, że Szechina jest uwięziona w tym wyznaniu. Dlatego udał się na “wygnanie” – wraz z grupą wybranych pozornie przyjął islam. Wierzył, że stał się “naczyniem” przechowującym Szechinę i uzyskał dzięki temu boską naturę. Po śmierci założyciela z ruchu wyłoniły się sekty: dönmejczyków [tureckie dönme = nawrócony], upatrująca kolejne wcielenie Mesjasza w Jakubie Kerido; oraz koniozos, której nazwa pochodzi od imienia przywódcy, Konjo (Kunjo) Ruso. Mesjaszem został uznany Baruchja Ruso, syn Konja.

w internecie

Tekst zamieszczony obok pochodzi z książki
"Historia i kultura Żydów polskich. Słownik",
autorstwa Aliny Całej, Hanny Węgrzynek i Gabrieli Zalewskiej,
wydanej przez WSiP
Obie sekty działały wśród sefardyjczyków w Turcji (Adrianopol, Smyrna, Stambuł, Saloniki, Wołoszczyzna). W ciągu XIX w. sekty uległy dezintegracji. W 1924 dönmejczycy liczyli zaledwie kilkuset wyznawców. Z ich środowiska wywodziło się kilku znaczących działaczy ruchu młodotureckiego, wśród nich K. Atatürk (1881–1938), pierwszy prezydent Turcji po proklamowaniu republiki w 1922. Koncepcje s. miały wpływ na elity żyd. w Europie, w tym i w Polsce. Wielu kabalistów potajemnie je studiowało i ulegało nastrojom oczekiwania na rychłe nadejście epoki mesjańskiej. Powstały w XVIII w. frankizm był wyraźnie pod wpływem obrzędowości sekty koniozos, zaś Jakub Frank powtórzył akt apostazji Szabtaja Cwi, przyjmując najpierw islam, a potem katolicyzm.
A.C.

Czy chcesz się wypowiedzieć na temat "Sabataizm" ?

zobacz także

GMINA ŻYDOWSKA NA WYBRZEŻU

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl