SERWIS INFORMACYJNY     

SŁOWNIK

Sefardyjczycy

sefardyjczycy [hebr. Sfaradim, od Sfarad = Hiszpania], odrębny kulturowo odłam wyznawców judaizmu, wywodzących się z Półwyspu Iberyjskiego (Hiszpania, Portugalia) i częściowo z Prowansji, gdzie zamieszkiwali od czasów imperium rzymskiego. Wolność, jaką cieszyli się pod panowaniem władców islamskich, spowodowała, że zintegrowali się z otaczającą ludnością, nie wyróżniali się strojem. W średniowieczu stworzyli wysoką kulturę. Niektórzy byli doradcami władców arab., tworzyli dworską poezję, zajmowali się filozofią, astronomią, matematyką, medycyną. Tworzyli mapy, tablice nawigacyjne i instrumenty precyzyjne.
Myśl filozoficzna hiszpańskich Żydów wraz z filozofią arab. przyczyniły się do odrodzenia intelektualnego chrześc. Europy. Napisana w języku arab., a następnie przetłumaczona na łacinę rozprawa Fons vitae [èródło życia] Szlomo ibn Gabirola (1021–1070), łączyła tradycje judaizmu z filozofią neoplatońską, dzieła Majmonidesa były próbą uzgodnienia judaizmu z arystotelizmem. W miarę podboju Hiszpanii przez katolickich władców położenie ludności żyd. gwałtownie się pogarszało. Po zjednoczeniu królestwa (1492) Żydzi zostali wygnani. Rozproszyli się po krajach islamu: w Afryce Północnej, na Bliskim Wschodzie i Bałkanach. Grupy sefardyjskich Żydów osiedliły się również we Francji, we Włoszech i w Niderlandach. Z pierwszymi wyprawami za Atlantyk dotarli do Ameryki Południowej, a w XVII w. do Ameryki Północnej.

w internecie

Tekst zamieszczony obok pochodzi z książki
"Historia i kultura Żydów polskich. Słownik",
autorstwa Aliny Całej, Hanny Węgrzynek i Gabrieli Zalewskiej,
wydanej przez WSiP
Niewielka grupa s. została osiedlona w Zamościu, gdzie szybko ulegli asymilacji, przyjmując kulturę otaczających ich aszkenazyjczyków. Wielowiekowa izolacja kulturowa między krajami muzułmańskimi i chrześc. spowodowała zróżnicowanie kultury Żydów sefardyjskich i aszkenazyjskich, przy zasadniczej jedności rel. Wzajemne kontakty prowadziły z kolei do kulturowych zapożyczeń. S. mówili językiem ladino, ich rytuał różnił się nieznacznie od aszkenazyjskiego (intonacja śpiewów rel., wymowa wyrazów hebr., porządek modlitw podczas nabożeństw itp.), mieli silne tradycje spekulacji kabalistycznych (np. sabataizm), mniej restrykcyjną religijność. Znacznie większe różnice istniały w obyczajowości: strojach, kuchni, folklorze, tradycjach muzycznych.
A.C.

Czy chcesz się wypowiedzieć na temat "Sefardyjczycy" ?

zobacz także

GMINA ŻYDOWSKA NA WYBRZEŻU

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl