SERWIS INFORMACYJNY     

SŁOWNIK

Sport

sport. Ruch sportowy w Europie narodził się pod koniec XIX w. i pozostawał w związku z procesami kształtowania się nowoczesnych narodów oraz masowym rozbudzeniem polit. W społeczności żyd. na ziemiach pol. zainteresowanie s. pojawiło się na pocz. XX w. i wiązało z rozwojem ideologii syjon., która kładła nacisk na wychowanie nowego, silnego i zdrowego pokolenia, zdolnego ponieść trudy budowy siedziby nar. w Palestynie. Pierwsze żyd. kluby sportowe powstały na przełomie wieków w zaborze austr. i prus. Najstarsze towarzystwo gimnastyczne “Dror” [hebr., Jaskółka] założone zostało we Lwowie przez inżyniera Zinna, który kierował jego działalnością przez 35 lat. Następnymi były utworzony w 1908 przez A. Kohna we Lwowie Żydowski Klub Sportowy “Hasmonea” (nazwa odnosi się do dynastii Hasmoneuszy, rządzącej Judeą w starożytności) oraz Żydowski Klub Sportowy “Ha-koach” [hebr., Siła] w Stanisławowie. Z inicjatywy działaczy klubu “Hasmonea” w 1913 ogłoszono coroczne święto Lag Ba-omer dniem sportu żyd. Kluby te, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, miały swe oddziały w wielu miastach.
W 1929 powołano Związek Żydowskich Towarzystw Gimnastycznych i Sportowych w Polsce “Makabi” (hebr., Młot, był to przydomek Judy Machabeusza, założyciela dynastii Hasmoneuszy) z siedzibą w Warszawie. Był on częścią światowego żyd. ruchu sportowego o tej samej nazwie. Pod koniec lat 30. do jego klubów w poszczególnych miastach należało ok. 60 tys. młodzieży. Od 1930 reprezentacja młodzieży żyd. z Polski brała udział we wszystkich kolejnych makabiadach (żyd. odpowiednik spartakiad), np. w Tel Awiwie (1933). Bardzo aktywne były elitarne kluby narciarskie tego związku, uczestniczące w makabiadach zimowych poza granicami kraju. Lewicowe partie także tworzyły organizacje sportowe. Do najpopularniejszych należy zaliczyć: Stowarzyszenie Wychowania Fizycznego “Morgensztern” [jid., Jutrzenka], założone przez Bund, Stowarzyszenie Wychowania Fizycznego “Gwiazda”, działające przy Poalej Syjon-Lewicy oraz Żydowski Robotniczy Klub Sportowy “Ha-poel” [hebr., Robotnik], związany z Poalej Syjon-Prawicą. Te trzy kluby należały do powstałego w Polsce w 1925 Związku Robotniczych Stowarzyszeń Sportowych, pozostającego pod wpływem Polskiej Partii Socjalistycznej.

w internecie

Tekst zamieszczony obok pochodzi z książki
"Historia i kultura Żydów polskich. Słownik",
autorstwa Aliny Całej, Hanny Węgrzynek i Gabrieli Zalewskiej,
wydanej przez WSiP
Polskie i żyd. kluby sportowe współpracowały ze sobą, organizując mecze towarzyskie lub wspólne zawody. Wielu żyd. sportowców i działaczy sportowych należało do klubów ogólnokrajowych, np. piłkarze L. Sperling (członek pol. drużyny piłkarskiej na Olimpiadzie w 1924) i Gintel, związani z “Cracovią”, M. Hamburger, jeden z założycieli i piłkarz warszawskiej “Polonii”, R. Grünberg, szermierz i działacz Akademickiego Związku Sportowego w Krakowie (kapitan pol. drużyny szermierzy na Olimpiadzie w 1924), trener bokserów gdańskiego “Gryfu”, Singer, czy tenisista i działacz “Lublinianki”, J. Arnasztajn. Słynni byli szachiści: I. Appel, J. Cukierman, H. Friedman, A. Frydman, S. Kohn, M. Łowcki, D. Przepiórka. Niektóre z pol. klubów pod koniec lat 30. wprowadziły “aryjski paragraf”, np. poznańska “Warta” czy krakowska “Wisła”. Po II wojnie światowej, w 1946–50 działały żyd. kluby sportowe: “Gwiazda”, “Morgensztern”, “Ha-poel”, “Makabi”. Najwięcej (14) było ich na Dolnym Śląsku, istniały także w Łodzi i Warszawie. Zostały one zlikwidowane wraz z żyd. partiami polit. Od 1989 działa w Warszawie klub “Makabi”, w którego skład wchodzi sekcja szermierki i gier szachowych.
G.Z.

Czy chcesz się wypowiedzieć na temat "Sport" ?

GMINA ŻYDOWSKA NA WYBRZEŻU

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl