SERWIS INFORMACYJNY     

SŁOWNIK

Syjonizm

syjonizm, ruch polityczny powstały w XIX w., postulujący odrodzenie narodowe Żydów oraz utworzenie państwa żydowskiego. Okres jego tworzenia można podzielić na dwa etapy: pierwszy, wczesnosyjonistyczny lub przedherzlowski, od lat 60. XIX w. do 1896 (Chibat Cijon, konferencja w Katowicach), oraz drugi – s. polit. Twórcą i teoretykiem tego ostatniego był T. Herzl, który w 1896 w książce Państwo żydowskie (wyd. pol. 1917) przedstawił ideę utworzenia nar. państwa żyd., określił sposoby i środki prowadzące do jej urzeczywistnienia. W 1897 na I Kongresie Syjonistycznym w Bazylei powołano Światową Organizację Syjonistyczną (ŚOS), która zajęła się organizacją emigracji do Palestyny oraz określiła gł. działania i podstawowe cele ruchu, deklarując, że “syjonizm dąży do stworzenia dla narodu żydowskiego publicznoprawnie zagwarantowanej siedziby w Palestynie”. W 1901 na kolejnym kongresie w Bazylei powołano Keren Kajemet Le-Israel, fundusz zbierający środki finansowe na wykup ziemi w Palestynie.
Od samego początku s. dzielił się na kilka nurtów ideologiczno-polit., zróżnicowanych pod względem celów i metod ich realizacji. S. kult., którego twórcą i ideologiem był Achad Ha-Am, podkreślal konieczność przebudowy świadomości Żydów diaspory, mniejszy nacisk kładąc na praktyczne działania polit. Przed I wojną światową wyodrębnił się nurt rel. (Mizrachi), lewicowy (Poalej Syjon) oraz liberalny (Organizacja Syjonistyczna w Polsce). Powstała także koncepcja utworzenia państwa żyd. na innym terenie niż Palestyna. Jej zwolenników nazywano terytorialistami. W okresie międzywojennym powstały kolejne partie syjon., He-chaluc, Hitachdut i Nowa Organizacja Syjonistyczna (utworzona przez rewizjonistów). Ruch syjon. miał wielu przeciwników w społeczeństwie żyd. Zdecydowanie zwalczany był przez nacjonalizm diasporowy, reprezentowany przez partię Bund i Jidisze Folks-Partaj. Z powodów rel. występowali przeciwko niemu ortodoksyjni wyznawcy judaizmu i chasydzi (Agudas Isroel), którzy widzieli w nim herezję, zaprzeczenie mesjanizmu. Zwolennicy asymilacji uważali s. za nierealną mrzonkę. Przełomem była deklaracja Balfoura, obiecująca poparcie Wielkiej Brytanii dla idei odbudowy żyd. siedziby nar. Po jej ogłoszeniu, ruch zyskał wielu zwolenników. Od uzyskania przez Wielką Brytanię mandatu palestyńskiego (1920), najpierw ŚOS, później Agencja Żydowska przystąpiły do planowej akcji kolonizacyjnej. Powstanie państwa Izrael w 1948 oznaczało osiągnięcie gł. celu s. W zmienionej sytuacji jego cele uległy modyfikacji. Zadaniem podstawowym stała się ochrona młodego państwa i umacnianie jego pozycji w świecie. W dalszym ciągu wspierano i organizowano akcję imigracyjną. Uchwała Knesetu z 1950 zagwarantowała każdemu nowo przybyłemu Żydowi obywatelstwo Izraela.

w internecie

Tekst zamieszczony obok pochodzi z książki
"Historia i kultura Żydów polskich. Słownik",
autorstwa Aliny Całej, Hanny Węgrzynek i Gabrieli Zalewskiej,
wydanej przez WSiP
Partie syjon. wspierały proces przystosowywania się imigrantów, niwelowania różnic kulturowych między grupami Żydów pochodzącymi z rozmaitych krajów. S. skupił się na problemach wewnętrznych, większej wagi nabrał polit. podział na prawicę i lewicę, w wyniku czego powstały trzy bloki: marksistowski Mapam (skrót od hebr. Mifleget Ha-poalim Ha-meuchedet, Zjednoczona Partia Robotników), socjaldemokratyczny Mapai (skrót od hebr. Mifleget Poalej Erec Israel, Partia Robotników Izraela, popularnie zw. Partią Pracy) i prawicowy Likud [hebr., Zjednoczenie], jednoczący dawnych rewizjonistów i ogólnych syjonistów. Odgrywają one zasadniczą rolę w życiu polit. Izraela, chociaż oprócz nich działa jeszcze wiele mniejszych, niesyjonistycznych partii, w tym rel. oraz utworzone przez Palestyńczyków.
A.C., G.Z.

Czy chcesz się wypowiedzieć na temat "Syjonizm" ?

GMINA ŻYDOWSKA NA WYBRZEŻU

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl