SERWIS INFORMACYJNY     

SŁOWNIK

Żydowska Organizacja Bojowa

Żydowska Organizacja Bojowa, ŻOB, konspiracyjna organizacja zbrojna w getcie warszawskim założona 28 VII 1942, w pierwszym tygodniu wielkiej deportacji z getta. Założycielami ŻOB byli działacze trzech organizacji młodzieżowych (Ha-szomer Ha-cair, Dror, Ha-noar Ha-iwri “Akiba”), m.in. I. Cukierman, C. Lubetkin, M. Tenenbaum i J. Kapłan. Powołano oddziały terenowe w Białymstoku (Tenenbaum), Krakowie (Cukierman), Sosnowcu i Będzinie (M. Anielewicz). Jedną z pierwszych akcji ŻOB był zamach na komendanta policji żyd., J. Szeryńskiego, dokonany przez I. Kanała 20 sierpnia, jeszcze w czasie deportacji. Prowadzono również akcje podpalania szopów, wyprowadzano ludzi z getta do oddziałów partyzanckich. Aby uzyskać broń, nawiązano kontakt z Armią Krajową (AK).
Pod wpływem H. Wolińskiego (referat żyd. w Biurze Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK), który zażądał rozmów z reprezentacją całego społeczeństwa żyd., powołano Żydowski Komitet Narodowy (ŻKN). Oprócz wyżej wymienionych organizacji, w jego skład weszły Poalej Syjon, Organizacja Syjonistyczna oraz Polska Partia Robotnicza. Do ŻKN nie zgłosiła akcesu partia Bund, nie zgadzająca się z linią polityczną syjonistów. W celu pogodzenia różnic programowych utworzono Żydowski Komitet Koordynacyjny (ŻKK), łączący ŻKN i Bund. ŻOB podlegała bezpośrednio ŻKK. Wobec władz pol. reprezentowali ją A. Berman (Poalej Syjon-Lewica) i L. Feiner (Bund). Na czele rozszerzonego ŻOB stanął Anielewicz (Ha-szomer Ha-cair), jego zastępcą został M. Edelman (Bund). Wydziałem Organizacyjnym kierował Cukierman, zaś wywiadem J. Morgenstern (Poalej Syjon-Prawica). W listopadzie przystąpiono do rozbudowy struktur bojowych na wzór AK (tzw. piątki). Łącznie utworzono 22 grupy bojowe. Zaczęto prowadzić szkolenie. W związku z niewywiązaniem się AK z obietnicy dostarczenia broni (do stycznia 1943 przekazano jedynie 10 pistoletów), rozpoczęto jej produkcję.

w internecie

Tekst zamieszczony obok pochodzi z książki
"Historia i kultura Żydów polskich. Słownik",
autorstwa Aliny Całej, Hanny Węgrzynek i Gabrieli Zalewskiej,
wydanej przez WSiP
Organizowano zamachy na kolaborantów i szpiegów, m.in. na policjantów żyd. J. Lejkina (28 X 1942), I. Firsta (29 XI 1942), podejrzanego o donosicielstwo A. Nossiga (23 II 1943). Do pierwszego starcia zbrojnego doszło w styczniu 1943, doprowadziło ono do wycofania się oddziałów niem. z getta. 19 IV 1943 wybuchło powstanie w getcie warszawskim, pierwszy zbrojny zryw w okupowanej Europie. Mimo ogromnej przewagi wroga walki trwały ponad miesiąc. Większość dowódców i żołnierzy ŻOB zginęła. Część przedostała się kanałami poza teren getta i została wcielona do oddziałów partyzanckich, gł. do Armii Ludowej. Grupa bojowa pod dowództwem Cukiermana walczyła w powstaniu warszawskim (1944).
G.Z.

Czy chcesz się wypowiedzieć na temat "Żydowska Organizacja Bojowa" ?

GMINA ŻYDOWSKA NA WYBRZEŻU

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl