SERWIS INFORMACYJNY     

ZAGŁADA

Sobibór

Obóz zagłady w Sobiborze był trzecim z kolei (po Chełmnie nad Nerem i Bełżcu) miejscem zagłady polskich i europejskich Żydów.

Podobnie jak inne obozy tego typu, ulokowany został wśród lasów, na terenie oddalonym od dużych skupisk ludzkich. Około 8 km dzieliło go od Włodawy, przy linii kolejowej Chełm - Włodawa.

Przy planowaniu jego ostatecznego kształtu posłużono się schematem znanym z Bełżca, a wykorzystanym jeszcze raz przy tworzeniu Treblinki.

Dzielił się na cztery obszary :
1. Vorlager (przedpole). Na tym odcinku znajdowały się budynki mieszkalne dla załogi, liczącej około 180-200 SS-manów i strażników ukraińskich, strażnica, pralnia, piekarnia, kuchnia i kantyna SS
2. Drugą częścią był tak zwany Lager I, obejmujący oprócz baraków dla więźniów także warsztaty rzemieślnicze: krawiecki, szewski, rymarski, kuchnia obozowa i kuźnia.
3. Lager II to obszar przyjmowania transportów i segregacji przywiezionego przez Żydów majątku, większą część zajmowały więc magazyny zarówno odzieży, kosztowności jak i innych dóbr materialnych. Na jego terenie istniał dół spaleniskowy, gdzie niszczono wszelkie papiery i inne łatwopalne przedmioty. Tutaj też stał budynek fryzjerów, którzy obcinali włosy kobietom przed zapędzeniem ich do komór gazowych.
4. Lager III, miejsce zagłady. Obejmował sześć murowanych komór gazowych, do których doprowadzano spaliny z silnika dieslowskiego; doły spaleniskowe z rusztem utworzonym z szyn kolejowych; masowe groby, które po ekshumacjach przeprowadzonych latem 1942 roku ciał tysięcy pomordowanych, zamieniono na miejsce składowania popiołów. Na tym szczelnie odgrodzonym od reszty odcinku były również baraki dla Sonderkommanda, czyli grupy ludzi pracujących przy komorach gazowych i dołach spaleniskowych. Cały obóz zajmował powierzchnię 73 ha; poszczególne części obozu oddzielone były potrójnym płotem z drutu kolczastego i rowami z wodą. Dla całkowitego zamaskowania scen dziejących się w Lagrze III, pomiędzy jego ogrodzenie wplecione zostały gałęzie.
Budowę obozu rozpoczęto wiosną 1942 i już w maju tego roku był gotowy na przyjcie transportów Żydów z najbliższej okolicy czyli Włodawy, Chełma, Wąwolnicy, a po dalszym udoskonaleniu procesu mordowania i spalania ciał, Sobibór był w stanie przyjmować transporty z całej Europy, w tym także z Holandii, Niemiec, Słowacji, Francji i Wschodniej Ukrainy. Oblicza się, że w tym miejscu życie straciło około 250.000 ludzi.

Zagładę przerwało powstanie więźniów, które wybuchło 14 X 1943 roku. Przywódcą i organizatorem tego zrywu był Żyd rosyjski Aleksander (Sasza) Peczorski, któremu wraz z kilkudzięsięcioma innymi więźniami udało się uciec i przeżyć wojnę w oddziale partyzanckim działającym na Lubelszczyźnie.

W 20 lat po zakończeniu wojny, Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa podjęła decyzję o upamiętnieniu w Sobiborze śmierci tysięcy Żydów. W 1965 roku odsłonięto monumentalny pomnik poświęcony ofiarom Zagłady. Składa się z trzech elementów: Kopca Pamięci, którego przeszklone ściany kryją popioły ofiar, kamiennej ściany oraz posągu konającego mężczyzny i dziecka.

Na pomniku napis w czterech językach głosi: "W tym miejscu, w latach 1942-1943 istniał hitlerowski obóz zagłady, w którym zamordowano około 250.000 Żydów i około 1000 Polaków. Dnia 14 X 1943 r. wybuchło tu zbrojne powstanie kilkuset więźniów żydowskich, którzy po walce z załogą hitlerowską wydostali się na wolność. W rezultacie powstania, obóz został zlikwidowany. Ziemio, nie zakrywaj krwi mojej!"


Dziś do Sobiboru można dostać się PKP, stacja ta znajduje się na trasie kolejowej Włodawa - Chełm. Można także dojechać z Lublina, zarówno PKS, jak też prywatnymi liniami autobusowymi.

Obecnie Sobibór to mała wioska, licząca 520 mieszkańców (dane z 1996 roku). Większym ośrodkiem w okolicy jest Włodawa, założona w XIII wieku nad Bugiem, na terenie Garbu Włodawskiego. W czasie II wojny światowej miasto zostało zniszczone w 70%, obecnie szczyci się wieloma zabytkami. Obejrzeć tu można synagogę z XVIII wieku, domy mieszczańskie z wieku XVIII i XIX, a także zespół klasztorny zakonu paulinów z XVII i XVIII oraz cerkiew i plebanię prawosławną z XIX wieku.

(kw)

Zapraszamy do dyskusji na temat "Sobibór"
Byłe obozy hitlerowskie
 - Auschwitz
 - Bełżec
 - Gross-Rosen
 - Kulmhof
 - Majdanek
 - Sobibór
 - Stutthof
 - Treblinka
Jedwabne
 - Przemówienie Prezydenta RP
Zagłada
 - Bunty w obozach zagłady
 - Doświadczenia pseudomedyczne
 - Dzieci w gettach
 - Dzieci w obozach koncentracyjnych
 - Liczebność ofiar Holocaustu
 - Likwidacje obozów hitlerowskich
 - Obozy zagłady a obozy koncentracyjne
 - Opór cywilny w gettach
 - Opór zbrojny w gettcie warszawskim
 - Praca w obozach koncentracyjnych
 - Przybycie do obozu, kwarantanna
 - Rabunek dóbr
 - Socjotechnika Zagłady
 - Sonderkommando w KL Auschwitz
 - Szpitale w obozach koncentracyjnych

60. ROCZNICA OTWARCIA OBOZOWYCH BRAM

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl