SERWIS INFORMACYJNY     

TEMAT MIESIĄCA

Dzień Judaizmu

Dzień Judaizmu w Kościele katolickim ma przypominać, że chrześcijanie i Żydzi wierzą w jednego Stwórcę nieba i ziemi, dawcę przykazań, których przestrzeganie jest drogą życia. Ma też za cel przybliżenie wiedzy na temat judaizmu wspólnotom katolickim oraz obowiązującego nauczania Kościoła na temat relacji z Żydami, nie ogranicza się ono bowiem jedynie do jednego wspomnienia w trakcie roku liturgicznego. Dzień ten jest dniem szczególnej modlitwy i rozważania więzi łączących chrześcijaństwo z judaizmem.

Relacje chrześcijańsko-żydowskie uległy znaczącym przeobrażeniom w XX wieku, zwłaszcza po II wojnie światowej. Kształtowane były one zarówno przez historię, gwałtowne procesy społeczne, jak i rozwój teologii oraz nauk biblijnych. Doświadczenie Shoach, narastające poczucie totalnego zagrożenia, rozpad tradycyjnego społeczeństwa, laicyzacja życia, wyzwania stawiane przez rozwój nauki i techniki - wszystko to sprawia, że ludzie wierzący próbują poszukiwać dróg dialogu by sprostać współczesności, by być świadectwem dobra we współczesnym świecie.

Dla Kościoła rzymsko-katolickiego za moment przełomowy można uznać Sobór Watykański II, deklarację "Nostra Aetate" (1965) oraz usunięcie przez Jana XXIII z liturgii Wielkiego Piątku słów potępiających Żydów za zabicie Jezusa. Dnia 22 października 1974 została ustanowiona Komisja ds. relacji religijnych z Żydami, której sekretarz już miesiąc później udał się z wizytą do Jerozolimy, gdzie odbył szereg spotkań z przedstawicielami zarówno wspólnoty żydowskiej, jak i wspólnot chrześcijańskich.

W styczniu 1975 zostały opublikowane "Wskazówki i sugestie dotyczące wprowadzenia w życie deklaracji Nostra Aetate". Dokument ten zawierał zachętę dla chrześcijan zaangażowanych w dialog z Żydami, potępiał antysemityzm i dyskryminację Żydów, a także nawiązywał do trudnej przeszłości wzajemnych stosunków. Uwrażliwiał chrześcijan na sposób, w jaki Żydzi sami siebie określają, na wartości, którymi żyją, wskazując na konieczność postawy otwartości i szacunku wobec nich. Jako jedno ze wspólnych zadań i celów dokument ten wskazywał modlitwę i pracę na rzecz pokoju i sprawiedliwości społecznej. Zwrócono również uwagę na kwestie odpowiedniego tłumaczenia Pisma Świętego. Obydwie strony, zarówno katolicka, jak i żydowska przyjęły z zadowoleniem wprowadzenie przedmiotów judaistycznych w ramach edukacji w katolickich uczelniach. Dokument ten zachęcał również wspólnoty lokalne do kształcenia liderów gotowych zaangażować się w dialog chrześcijańsko-żydowski. Niemniej "Wskazówki" spotkały się z krytyką zarówno ze strony chrześcijańskiej, jak i żydowskiej, co nie zmienia jednakże ich pionierskiego charakteru. Odbywały się mimo to kolejne spotkania komisji Wspólnej ds. relacji Kościoła katolickiego i Judaizmu otwierające nowe perspektywy wspólnej pracy.

Następną ważną publikacją był dokument: "Żydzi i judaizm w głoszeniu Słowa Bożego i katechezie Kościoła katolickiego" z 1985. Wzmiankowane dokumenty wskazują na wspólne korzenie obu religii, odchodzą od tzw. teologii zastępstwa, uznając ważność przymierza z Izraelem, odrzucają oskarżenie Żydów o bogobójstwo.

Ważną rolę w stosunkach chrześcijańsko-żydowskich odegrał papież Jan Paweł II, określając antysemityzm grzechem, a Żydów "starszymi braćmi w wierze". Bezprecedensowy charakter miała jego wizyta w synagodze rzymskiej w 1986, czy list "Tertio millenio adveniente" z 1994 wzywający katolików do rachunku sumienia, także z grzechu antysemityzmu. W 1997 w Rzymie odbyło się sympozjum "Korzenie antyjudaizmu w środowisku chrześcijańskim". W 1998 watykańska Komisja ds. relacji religijnych z Żydami ogłosiła dokument "Pamiętamy. Refleksje nad Shoah", nad którym pracowano jedenaście lat. Tekst dokumentu stanowił wyraz żalu Kościoła za upadki jego synów i córek, swoisty akt pokuty w poczuciu współodpowiedzialności za ich czyny odbiegające od tego, czego można by oczekiwać od wyznawców Chrystusa. W 1998 wprowadzono również w Kościele katolickim Dzień Judaizmu, jako dzień refleksji i poznawania wiary "starszych braci". Rok 1999 przyniósł również istotny tekst - dokument Międzynarodowej Komisji Teologicznej z grudnia 1999 roku "Pamięć i pojednanie: Kościół i winy przeszłości" podejmujący kwestię przymuszania do przyjmowania chrześcijaństwa i grzechu antysemityzmu chrześcijan. W pamięci pozostaje również liturgia pokutna z 12 marca 2000, kiedy Jan Paweł II w bazylice św. Piotra wyznawał grzechy Kościoła, prosząc Boga o przebaczenie, także za grzechy popełnione wobec "ludu Izraela". W ten wymiar gotowości do prawdziwego braterstwa z Żydami wpisała się również pamiętna wizyta Jana Pawła II w Izraelu w 2000 i jego modlitwa przy Ścianie Płaczu.

Niewątpliwie trudnością w dialogu chrześcijańsko-żydowskim stał się dokument "Dominus Iesus" oraz beatyfikacja papieża Piusa IX w 2000. Jednak i tę trudność można traktować jako szansę, jako drogę uczenia się siebie, nie zatrzymały one ani dialogu, ani wspólnych inicjatyw naukowych i pokojowych, tak jak nie zatrzymały kolejnych kroków chrześcijan pretensje i wyrazy niezadowolenia ze strony niektóych organizacji żydowskich, z jakimi spotykali się po ogłoszeniu każdego z wymienionych wyżej dokumentów. Po latach jednostronnych deklaracji i wewnątrz-chrześcijańskich obrad pojawił się głęboki w swym brzmieniu dokument "Dabru Emet" podpisany przez reprezentatywne grono uczonych i rabinów żydowskich.

W Polsce niewątpliwie wielkie znaczenie miał list pasterski Episkopatu Polski z 30 listopada 1990 r. przedstawiający oficjalnie (w styczniu 1991) posoborowe zmiany w nauczaniu na temat Żydów i judaizmu, podkreślający wybranie narodu żydowskiego, żydowskie źródła Kościoła i zbieżne z judaizmem oczekiwania eschatologiczne.
Rabin Michael Schudrich i o. Marek Nowak OP.


Niewątpliwie trudnością w dialogu chrześcijańsko-żydowskim stał się dokument "Dominus Iesus" oraz beatyfikacja papieża Piusa IX w 2000. Jednak i tę trudność można traktować jako szansę, jako drogę uczenia się siebie, nie zatrzymały one ani dialogu, ani wspólnych inicjatyw naukowych i pokojowych, tak jak nie zatrzymały kolejnych kroków chrześcijan pretensje i wyrazy niezadowolenia ze strony niektóych organizacji żydowskich, z jakimi spotykali się po ogłoszeniu każdego z wymienionych wyżej dokumentów. Po latach jednostronnych deklaracji i wewnątrz-chrześcijańskich obrad pojawił się głęboki w swym brzmieniu dokument "Dabru Emet" podpisany przez reprezentatywne grono uczonych i rabinów żydowskich.

W Polsce niewątpliwie wielkie znaczenie miał list pasterski Episkopatu Polski z 30 listopada 1990 r. przedstawiający oficjalnie (w styczniu 1991) posoborowe zmiany w nauczaniu na temat Żydów i judaizmu, podkreślający wybranie narodu żydowskiego, żydowskie źródła Kościoła i zbieżne z judaizmem oczekiwania eschatologiczne.

Co roku główne uroczystości Dnia Judaizmu odbywały się w innym mieście będącym stolicą diecezji: w Warszawie, Krakowie, Włocławku, Łodzi, Lublinie, Białymstoku, Wrocławiu, Katowicach. W latach, kiedy 17 stycznia przypada na piątek - uroczystości są przenoszone na inny dzień, aby uszanować spoczynek szabatu.

Wprowadzenie tych uroczystości jest zjawiskiem nowym i na przestrzeni wieków - bezprecedensowym. Dzień Judaizmu nie ma prowadzić do zniesienia różnic, do judaizowania chrześcijaństwa, ani do ukrytej chrystianizacji judaizmu. Pragnieniem organizatorów z ramienia Episkopatu jest kształtowanie atmosfery dialogu, poszanowania i zrozumienia, wzajemnego ubogacania się, które ma owocować także w życiu społecznym, m.in. wyzbyciem się wrogich uprzedzeń i nieufności. Takie uroczystości są wydarzeniami w ramach wspólnoty Kościoła katolickiego, ale przecież dotyczą one także gmin żydowskich. Jak powiedział Stanisław Krajewski w swoim przemówieniu z okazji Dnia Judaizmu:
"Mam nadzieję, że uznanie wartości żydowskiej tradycji, ta historyczna nowość, która znajduje swój wyraz w Dniu Judaizmu, oznacza zarazem coś nieco bardziej konkretnego: uznanie prawomocności życia żydowskiego u nas, w Polsce, teraz; uznanie naszego dziedzictwa na tej ziemi, która była miejscem życia i pracy przez stulecia; uznanie dla naszego udziału w życiu ogólnonarodowym".
(asw)


PROGRAM OBCHODÓW OGÓLNOPOLSKIEGO DNIA JUDAIZMU
KATOWICE 2005
DNI POPRZEDZAJĽCE

Środa, 12 stycznia
Godz. 16.30 Cmentarz przy ul. Sienkiewicza - Modlitwa ekumeniczna przy tablicy pamiątkowej poświęconej panu Henrykowi Sławikowi, który uratował wiele tysięcy Żydów podczas II wojny światowej
Godz. 17.30 Plac Synagogi. Modlitwa ekumeniczna Żydów i chrześcijan na miejscu dawnej synagogi katowickiej w intencji zmarłych i pomordowanych Żydów Katowic (m.in. Kadisz).
Godz. 18.15 Sale Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Katowicach, ul. 3-Maja 16, Otwarcie wystawy malarstwa i grafiki 8 artystów-plastyków z Katowic pt. Sztuka łączy. Koncert piosenki żydowskiej: Monika Chrząstowska (śpiew) i Małgorzata Hauschild (fortepian, kompozycje).

Czwartek, 13 stycznia
Godz. 12.00 Wydział Teologiczny Uniwersytetu Śląskiego, ul. Jordana. Spotkanie z pisarką izraelską Miriam Akavią z Tel-Awiwu, pochodzącą z Krakowa.
Godz. 13.00 Pałac Młodzieży, ul. Mikołowska 26. Warsztaty tańca żydowskiego (prowadzi Michaił Zubkow) i warsztaty tańca izraelskiego (prowadzą Monika Ruszkawska i Marzena Dudziuk) cz. I dla młodzieży licealnej.
Godz. 16.00 Aula III LO im. A. Mickiewicza, ul. Mickiewicza 11. Warsztaty tańca żydowskiego i warsztaty tańca izraelskiego (prowadzą jw.) - cz. I dla młodzieży licealnej i studenckiej.
Godz. 19.30 Filharmonia Śląska, ul. Sokolska 2. Koncert Kwintetu Smyczkowego Filharmonii Śląskiej: "Muzyka żydowska klasycznie" - aranżacja Dariusz Zboch.
Projekcje filmów poświęconych kulturze i życiu Żydów polskich"
Godz. 18.15 Kino "Światowid", ul. 3 Maja 7 - Dybuk z roku 1937 - reż. Michał Waszyński wg Szymona An-skiego
Godz. 20.00 Kino "Andromeda" w Tychach, pl. K. K. Baczyńskiego 2 - Długa noc z roku 1967 - reż. Janusz Nasfeter.



w internecie

Witryna Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów
Witryna Związku Gmin Żydowskich w RP
Witryna Episkopatu Kościoła katolickiego w Polsce
Piątek, 14 stycznia
Godz. 12.30 Wydz. Teol. Uniwersytetu Śląskiego, ul.Jordana. Spotkanie z Henrykiem Halkowskim, autorem książki "Żydowskie życie".
Godz. 11.00 Pałac Młodzieży, ul. Mikołowska 26 Warsztaty tańca żydowskiego i izraelskiego - cz. II dla młodzieży licealnej.
Godz. 14.00 Aula III LO im. A. Mickiewicza, ul. Mickiewicza 11. Warsztaty tańca żydowskiego i izraelskiego - cz. II dla młodzieży licealnej i studenckiej.
Godz. 15.41 Dom Modlitwy Gminy Wyznaniowej Żydowskiej, ul. Młyńska 13. Kabalat Szabat - Powitanie Szabatu, nabożeństwo z udziałem zaproszonych chrześcijan. Prowadzi Rabin Michael Schudrich
Projekcje filmów poświęconych kulturze i życiu Żydów polskich.
Godz. 18.15 Kino "Światowid", ul. 3 Maja 7 - Długa noc z roku 1967 - reż. Janusz Nasfeter
Godz. 20.00 Kino "Andromeda" w Tychach, pl. K. K. Baczyńskiego 2 - Dybuk z roku 1937 - reż. Michał Waszyński wg Szymona An-skiego.

Sobota, 15 stycznia, Szabat
Godz. 10.30 Dom Modlitwy Gminy Wyznaniowej Żydowskiej, ul. Młyńska 13. Szachrit - Poranne Nabożeństwo Szabatowe z udziałem zaproszonych chrześcijan. Czytanie Tory: Parsza Bo (Szemot - Księga Wyjścia 10,1-13,16)/ Prowadzi Rabin Michael Schudrich.
Godz. 11.30 i 14.00 Klasztor OO. Franciszkanów w Tychach, przy ul. Paprocańskiej 90. Warsztaty tańca żydowskiego i izraelskiego dla młodzieży tyskiej i osób dorosłych.
Godz. 16.50 Sala Kawiarni Artystycznej, przy Al. Korfantego 6 (sala pod BWA). Hawdala - uroczystość zakończenia Szabatu, a następnie: Otwarcie wystawy cybergrafii Ryszarda Czernowa, pt. "Mury Kazimierza". Spotkanie autorskie z panią Miriam Akavią, Tel-Aviv i Henrykiem Halkowskim - Kraków.
Godz. 19.00 Kościół Zmartwychwstania Pańskiego Parafii Ewangelicko-Augsburskiej, ul. Warszawska 18. Koncert "Koluch & Chawejrim" Mariusz Koluch - śpiew, Jacek Ziobro - trąbka, Max Kowalski - kontrabas, Bartłomiej Szczepański - perkusja; w programie m.in. niguny.

Niedziela, 16 stycznia
Godz. 10.00 Kościół Zmartwychwstania Pańskiego, Parafii Ewangelicko-Augsburskiej, ul. Warszawska 18. Nabożeństwo niedzielne z modlitwą ekumeniczną. Prowadzi Ks. Biskup Tadeusz Szurman.
Godz. 12.15 Kościół pw. św. św. Piotra i Pawła w Katowicach, ul. Mikołowska 32. Uroczysta Msza św. w intencji Żydów, Starszych Braci Chrześcijan, koncelebrowana przez Ks. Abpa Damiana Zimonia, Metropolitę Górnośląskiego, Ks. Abpa Stanisława Gądeckiego, Metropolitę Poznańskiego oraz biskupów i księży obecnych. Homilię wygłosi Ks. Abp Stanisław Gądecki.
Godz. 17.00, Galeria Sztuki Miriam w Tychach, pl. K.K. Baczyńskiego 23. Spotkanie z prof. Stanisławem Krajewskim, autorem książki "54 komentarze do Tory...", Słowo nt. komentarzy do Tory wygłosi ks.prof. Michał Czajkowski. Otwarcie wystawy przygotowanej przez Galerię Miriam pt. "HINEJNU - JESTEŚMY", wykorzystującej m.in. kaligrafie i wycinanki Moniki Krajewskiej z Warszawy, które ilustrują "54 komentarze do Tory...". Wystawa książek polecanych z zakresu dialogu chrześcijańsko-żydowskiego i teologii judaizmu.
Godz. 19.30 Kościół pw. św. Marii Magdaleny w Tychach, Rynek starotyski - Odczytanie AKEDAT ICCHAK - Historia Ofiarowania Izaaka, w wersji hebrajskiej i polskiej (Bereszit - Księga Rodzaju 22, 1-19)
Komentarz: Prof. Stanisław Krajewski, Ks. Prof. Jan Górski, Ks. Prof. Michał Czajkowski,
Ks. Prof. Łukasz Kamykowski. Po nabożeństwie, agapa w oratorium przy kościele.

Poniedziałek, 17 stycznia
VIII Ogólnopolski DZIEŃ JUDAIZMU Katowice 2005. "Zgłębiając tajemnicę Kościoła - jesteśmy dziećmi Abrahama..."

Godz. 10.00 Kościół pw. św. św. Piotra i Pawła przy ul. Mikołowskiej, Spotkanie z udziałem Żydów i chrześcijan, uczestników Dnia Judaizmu pod hasłem "Zgłębiając tajemnicę Kościoła - jesteśmy dziećmi Abrahama..." , wg Nostra Aetate, pkt 4, Vaticanum II. Prowadzi Ks. Bp Gerard Bernacki; słowo głoszone przez przedstawicieli wspólnot żydowskich i chrześcijańskich na podstawie wybranych fragmentów Tory.
Godz. 13.15 Klasztor OO. Franciszkanów w Katowicach Panewnikach. Spotkanie gości Dnia Judaizmu ze wspólnotą OO. Franciszkanów; zwiedzenie klasztoru; spektakl teatru "Menora" prowadzonego przez O. Radosława Mądrego ofm; spotkanie przy kawie w refektarzu klasztornym.
Godz. 15.00 - 17.30 Aula Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego, ul. Jordana. Dyskusja panelowa pt. "Tajemnica Kościoła a Tajemnica Izraela" udział biorą: Rabin Michael Schudrich, Naczelny Rabin Polski, Ks. Abp Stanisław Gądecki, Przewodniczący Komisji Episkopatu ds. Dialogu Międzyreligijnego oraz Prof. Stanisław Krajewski i Ks. Prof. Michał Czajowski - współprzewodniczący Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów, Ks. Prof. Łukasz Kamykowski - Papieska Akademia Teologiczna w Krakowie, Prowadzi: Ks. Prof. Jan Górski - Wydział Teologiczny Uniwersytetu Śląskiego.
Godz. 18.30 Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego przy Rynku, Modlitwa wieczorna w intencji wzajemnego zrozumienia i pojednania Chrześcijan i Żydów z udziałem Rabinów, Biskupów oraz zgromadzonych Żydów i chrześcijan. Sen Nabuchodonozora - spektakl na podstawie Księgi Daniela, w wykonaniu Teatru Locus.

Czwartek, 20 stycznia
Godz. 17.00 Muzeum Archidiecezjalne w Katowicach, ul. Jordana. Otwarcie wystawy "Klimaty żydowskie" : Szmul Laitner (rysunek), Zdzisław i Maciej Lachur (obrazy olejne) oraz judaika ze zbiorów Muzeum w Sosnowcu oraz zbiorów własnych. Koncert "Koluch & Chawejrim" na trąbkę, kontrabas, perkusję; w programie m.in. niguny.
Godz. 18.00 Otwarcie wystawy grafiki Pawła Warchoła pt. "Alfabet Auschwitz" w 60 rocznicę wyzwolenia obozu KL Auschwitz-Birkenau.

Czy chcesz się wypowiedzieć na temat "Dzień Judaizmu" ?

zobacz także

60. ROCZNICA OTWARCIA OBOZOWYCH BRAM

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl