SERWIS INFORMACYJNY     

TEMAT MIESIĄCA

Powstanie w Getcie Warszawskim - 60. rocznica

Powstanie w Getcie w Warszawie było ostatnim krzykiem przypartych do muru Żydów, -wybuchło w chwili, gdy do Getta wkroczyły oddziały niemieckie mające na celu ostateczną likwidację getta. Powstaniem kierowała Żydowska Organizacja Bojowa (ŻOB) z Mordechajem Anielewiczem na czele.

Pierwsze dni były zwycięskie dla powstańców. Udało się zatknąć polskie i żydowskie flagi na opanowanych terenach, m.in. na placu Muranowskim. Niemcy wobec oporu postępowali krok po kroku, niszcząc dom za domem. Po trzech dniach powstańcom zaczęło brakować amunicji. W niedzielę wielkanocną Niemcy zrzucili na teren getta bomby zapalające. Najcięższe walki toczyły się w rejonie ulic Nalewki i Zamenhofa, obsadzonymi przez bojowników ŻOB, na terenie szopu szczotkarzy, obsadzonego przez Bund oraz na placu Muranowskim bronionym przez Żydowski Związek Zbrojny. W następnych dniach walczący starali się opuścić zagrożone tereny getta przechodząc kanałami na tzw. aryjską stronę muru. 8 maja Niemcy zdobywają bunkier ŻOB, przy ulicy Miłej 18. Komendant sztabu M. Anielewicz wraz z grupą dowódców i bojowników popełnił samobójstwo. Cztery dni później, w Londynie w proteście przeciwko braku pomocy ze strony rządów Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych dla walczącego getta samobójstwo popełnił Szmul Zygielbojm, działacz Bundu. 16 maja, na znak zwycięstwa. Gen. Juergen Stroop wysadził w powietrze Wielką Synagogę przy Tłomackiem.

W ostatnim liście Mordechaj Anielewicz napisał: „Spełniło się największe marzenie mojego życia. Żydowska samoobrona stała się faktem. Urzeczywistnił się żydowski opór i odwet. Byłem świadkiem wspaniałej, heroicznej walki bojowców żydowskich.
W walkach wzięło udział około tysiąca ludzi, w większości młodych, słabo wyszkolonych i źle uzbrojonych. Przeżyło około osiemdziesięciu, spośród których wielu walczyło w 1944 roku w Powstaniu Warszawskim.
Oddział polskiej Armii Krajowej, który próbował przedostać się na teren walczącego getta nie zdołał pokonać muru. Kilku żołnierzy polskiego podziemia przedostali się jednak i wsparli walczących.
Niemieckie siły stanowiły około 2000 żołnierzy Wermachtu i SS, wzmocnionych oddziałami ukraińsko-litewsko-łotewskimi.

Na ruinach Getta Niemcy założyli obóz koncentracyjny dla Żydów, którzy mieli za zadanie porządkować teren, dokańczając rozbiórki domów. Ostatni wśród nich zostali wyzwoleni przez Polaków w czasie Powstania Warszawskiego w 1944 roku.

Po wojnie przy placu na ul. Zamenhoffa powstały dwa pomniki. Pierwszy w 1946 roku, autorstwa Leona Marka Suzina i drugi w 1948, autorstwa Nathana Rapaporta.
(pc)


Ze zbiorów ŻIH-u:
Plan obchodów 60 rocznicy wybuchu powstania:

19 kwietnia 2003
godz. 19.00 – uroczysty wieczór w Państwowym Teatrze Żydowskim
godz. 21.00 – rozpoczęcie uroczystości pod pomnikiem Bohaterów Getta, kadisz, zapalenie zniczy, przejście na Umschlagplatz z zatrzymaniem się przy Bunkrze Anielewicza

29 kwietnia 2003
Marsz Żywych z udziałem prezydenta Izraela Moshe Kacaw i prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego.
W nocy z 29 na 30 kwietnia z tereny byłego obozu zagłady w Treblince wyruszy Bieg Życia. Jego trasa przebiegnie szlakiem ostatniej drogi i zakończy się pod pomnikiem Bohaterów Getta.

30 kwietnia 2003
godz. 11.30 - uroczystość pod pomnikiem Bohaterów Getta z udziałem prezydenta Izraela i prezydenta RP. Po południu odbędą się uroczystości religijne w synagodze Nożyków wraz z wręczeniem medali Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.
Ok. godz. 19.00 – w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej odbędzie się uroczysty koncert, którego gospodarzem będzie premier RP Leszek Miller.

Zapraszamy do dyskusji na temat "Powstanie w Getcie Warszawskim - 60. rocznica"

zobacz także

Szoah:
Treblinka
Ludzie:
Emmanuel Ringelblum
Słownik:
Getto
Ruch oporu w gettach i obozach
Żydwoska Organizacja Bojowa

Zapraszamy do wzięcia udziału w forum dyskusyjnym na temat:
Pamięć o Zagładzie

60. ROCZNICA OTWARCIA OBOZOWYCH BRAM

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl