SERWIS INFORMACYJNY     

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

Polska i Izrael po 1989

W piątym dniu wojny sześciodniowej, 9 VI 1967 roku, państwa Układu Warszawskiego zerwały stosunki dyplomatyczne i wszelkie kontakty gospodarcze z Państwem Izrael. Decyzja o tym posunięciu zapadła w Moskwie, a reszta państw członkowskich Układu (oprócz Rumunii) poparła ją i wprowadziła w życie.
Ten krok miał być demonstracyjną reakcją na "imperialistyczną politykę Izraela wobec państw arabskich". Należy wspomnieć, że państwa te, finansowane i uzbrajane przez ZSRR poniosły druzgoczącą klęskę w konflikcie z Izraelem. Tym samym ukazały się słabości zarówno doktryny wojennej jak i uzbrojenia radzieckiego w konfrontacji ze sprzętem i taktyką militarną strony izraelskiej.

Konflikt ten przeniósł się w sferę dyplomacji międzynarodowej i pod wpływem ZSRR zaowocował wieloma dekretami ONZ skierowanymi przeciwko polityce państwa Izrael, jak np. rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ uznająca syjonizm za formę rasizmu. (10.11 1975).

Odwilż w stosunkach między Blokiem Wschodnim a Izraelem rozpoczęła się dopiero pod koniec lat '80, gdy władzę w ZSRR objął Michaił Gorbaczow. Jako Sekretarz Generalny KPZR próbował wprowadzać reformy, których niezamierzonym przez władze efektem było zaktywizowanie się ruchu dysydenckiego walczącego o prawa człowieka, w tym także prawo do swobody wyznawania religii i kultywowania tradycji narodowych. Dzięki temu, po raz pierwszy w historii Związku Radzieckiego przeprowadzono oddolną rewolucję zmierzającą do rewizji polityki międzynarodowej. W ślad za ZSRR, w innych państwach Bloku Wschodniego podejmowano próby nawiązywania zerwanych kontaktów z Izraelem. Pierwsze rozmowy miały charakter nieformalny, dotyczyły organizacji konferencji i udostępniania publikacji naukowych (pierwsza międzynarodowa konferencja historyków, w której wzięli udział uczeni z Polski miała miejsce w Jerozolimie w 1988 r.), następnie zaczęto poruszać problemy wymiany handlowej i technicznej.

Wzajemne kontakty Polsko-Izraelskie zaczęły się zacieśniać - w 1989 roku otwarto przy ambasadzie Królestwa Holandii Przedstawicielstwo Interesów Państwa Izrael, a 27 lutego 1990 roku otwarto w Warszawie Ambasadę Państwa Izrael. Od tego dnia datuje się pełne nawiązanie stosunków dyplomatycznych między oboma krajami.

10 miesięcy później, 26 grudnia 1990 roku zostają nawiązane stosunki dyplomatyczne między Izraelem a ZSRR, co staje się symbolem odejścia od wrogości w polityce, którą charakteryzowało się w stosunkach międzynarodowych ostatnie dwudziestolecie.
Wznowienie pełnego dialogu Polski z Izraelem zapoczątkowała wizyta Prezydenta RP, Lecha Wałęsy w maju 1991 roku. W swoim przemówieniu nawiązał do wielowiekowej wspólnej historii, w tym także do krzywd, jakie ponieśli Żydzi z rąk Polaków.

Rok pózniej, w maju 1992 roku z rewizytą do Polski przybył Prezydent Izraela, Chaim Herzog. W trakcie wystąpienia w Sejmie powiedział : "W tych wzajemnych stosunkach były okresy pogodne i chwalebne. Były też okresy chmurne i tragiczne. Razem utworzyliśmy mozaikę, której skomplikowana struktura odbija się jak w lustrze w Waszej i naszej historii. Więzi między nami są realne i widoczne".

Okazją do wzajemnych spotkań były również rocznice związane z Zagładą Żydów - 50 rocznica Powstania w getcie warszawskim (w kwietniu 1993 roku), której gośćmi honorowymi byli Premier Izraela - Icchak Rabin i Wiceprezydent USA - Al Gore.

W styczniu 1995 uroczyście obchodzono 50 rocznicę wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau. W uroczystościach rocznicowych wzięła udział oficjalna delegacja izraelska, z udziałem Przewodniczącego Knesetu, Szewacha Weissa, który w 2000 roku objął w Polsce stanowisko ambasadora.

W styczniu 1999 roku, Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski na zaproszenie Centrum Peresa Dla Pokoju, złożył kilkudniową wizytę w Izraelu.

Obecnie wzajemne kontakty są prowadzone na szczeblu Premierów i Ministrów Spraw Zagranicznych. W ich trakcie podejmowane są decyzje o kolejnych uregulowaniach prawnych i projektach dalszej współpracy między oboma państwami.

W ciągu kilkunastu lat, które upłynęły od wznowienia kontaktów polsko-izraelskich, podpisano wiele istotnych umów regulujących stosunki pomiędzy krajami. Najważniejsze z nich dotyczą:
handlu i współpracy gospodarczej; unikaniu podwójnego opodatkowania; o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji; współpracy gospodarczej i naukowo-technicznej w dziedzinie rolnictwa.

Wielkie znaczenie dla wzajemnego poznania się Polaków i Izraelczyków mają projekty współpracy i wymiany młodzieży, a także możliwość większego ruchu turystycznego między naszymi krajami - zarówno Polaków do Ziemi Świętej jak i Żydów do Polski, będącej krajem z którego pochodzi znaczna część obywateli Izraela.

(kw)

Zapraszamy do dyskusji na temat "Polska i Izrael po 1989"
Pardes Lauder: Tora po polsku
Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP
Żywność koszerna w Polsce
Polska i Izrael po 1989
Polska prasa żydowska dzisiaj
Odrodzenie życia żydowskiego w Polsce po 1989

60. ROCZNICA OTWARCIA OBOZOWYCH BRAM

KALENDARIUM

ŚLADY I JUDAICA

ORGANIZACJE
    STOWARZYSZENIA
    FUNDACJE

LUDZIE, SYLWETKI,
    BIOGRAFIE

ŻYCIE ŻYDOWSKIE DZISIAJ

ZAGŁADA

KSIĄŻKI

SŁOWNIK

FORUM DYSKUSYJNE

ODNOŚNIKI

REDAKCJA

MAPA

Instytut Adama Mickiewicza, Wiejska 12a, 00-490 Warszawa
tel. (48-22) 44 76 100, fax. (48-22) 44 76 152; www.iam.pl